مركز مطالعات افغانستان شناسي

افغانستان

افغانستان سرزمینی است در آسیای غربی، مرکب از دشتها  و کوهستانهای مرتفع  و بخشی از فلات ایران. این کشور به وسیله چند رشته ارتفاعات شرقی  غربی که عمدتاً هندوکش نام دارند و در فلات پامیر به هم می پیوندند و به رشته کوههای هیمالایا متصل می گردند ، به دوبخش شمالی وجنوبی تقسیم می شوند.  افغانستان که شهرهای عمده آن در دره های خاوری  ارتفاعات مزبور جای دارند، کلاً سرزمینی خشک و کم باران با دشتها و دره های حاصلخیزی که پنبه و غلات و انواع میوه از فرآورده های آن است و زغال سنگ و گاز طبیعی و کانه های آهنی و مسی و نمک از منابع زیرزمینی  آ« محسوب می گردند. بهش ناچیزی از این کشور به وسیله جنگل پوشیده شده ( حدود 3 درصد  مساحت کشور) که آن هم دستخوش پاکسازی و نابودی است و فرسایش خاک از عوامل تهدید کننده آن است. آلودگی آبهای جاری و کمبود آب آشامیدنی سالم که همواره  از جمله دشواریهای جدی این کشور بوده، بهداشت و سلامت مردم این سامان  را دستخوش تهدید دائمی قرار داده است.

کوه بابا با ارتفاع 5143 متر بلندترین کوه این کشور و رشته کوههای هندوکش و سلیمان و سیاه کوه از دیگر کوههای این سرزمین به شمار می آیند.

رودخانه هیرمند ( هلمند) با درازای 1390 کیلومتر، رودخانه ای است که نواحی مرکزی افغانستان را از شرق به غرب می پیماید  و رود مرزی آمودریا ( جیحون) که مرز میان افغانستان  و ازبکستان و تاجیکستان را تشکیل می دهد و هریرود و رود کابل و فراه رود و رودخانه مرغاب از دیگر رودهای مهم افغانستان هستند. تنگه خیبر که رودخانه کابل را از میان خود عبور می دهد، با موقعیت حساس و تاریخی خود ارتباط میان این سامان و کشور پاکستان را برقرار   می سازد.

افغانستان  که از شمال به کشورهای ترکمنستان و ازبکستان و تاجیکستان، از خاور به کشورهای چین و پاکستان ، از جنوب به کشور پاکستان و از غرب به کشور ایران محدود است، از 32 استان تشکیل یافته است.

 

دین و مذهب

 

دین 98 درصد مردم افغانستان اسلام است. از این میان قریب به 70 درصد اهل تسنن هستند که اکثر بر مذهب حنفی می باشند و بیسش از 25 درصد نیز شیعه اثنی عشری اند. اکثریت شیعه ها را قوم هزاره تشکیل می دهند که در مناطق مرکز یافغانستان سکونت دارند و مرکز آنان شهر تاریخی بامیان است.

تشیع همجنین در بین قزلباشها، ترکمنها، تاجیکها و حتی پشتوها پیروانی دارد. اقلیت کوچکی نیز بر مذهب اسماعیلی  هستند؛ بیش از 20 هزار نفر هندو و سیک در قندهای و مزار شریف و زابل و هرات و خوست سکونت دراند. حدود 150 خانوار کلیمی در کابل و هرات و قندهار وجود داشته که تدریجاً  افغانستان را ترک کرده اند.

 

زبان

 

زبانهای رایج در افغانستان به قرار زیرند:

فارسی دری - پشتو -  ازبکی -  ترکمنی- لورستانی -  بلوچی -  پاشایی