میز گفتگو دانشگاه و مردم با محوریت نقش فردوسی در تکوین هویت ایرانی- اسلامی

استاد ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند با تاکید بر اینکه شاهنامه شناسنامه تاریخی ملت ایران است گفت: حکیم ابوالقاسم فردوسی با سرایش این اثر جاودان، علاوه بر احیای زبان فارسی و استحکام‌بخشی به هویت ملی، پیوندی ماندگار میان فرهنگ ایران پیش و پس از اسلام برقرار کرده است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشگاه بیرجند؛ دکترمحمد بهنام‌فر شنبه شب در میز گفت‌وگوی دانشگاهیان و مردم با موضوع نقش فردوسی در تکوین هویت ایرانی– اسلامی اظهار کرد: بعضی‌ها فردوسی را فقط از اسم شاهنامه می‌شناسند و خیال می‌کنند او یک آدم مداح بوده که آمده مجیز پادشاهان را گفته، در حالی که فردوسی از ابعاد مختلف حق بزرگی به گردن ایران و اسلام دارد.

وی افزود: فردوسی در زمانی زبان فارسی را احیا کرد که این زبان هنوز جا نیفتاده بود و واژه‌های فارسی کم‌کم در حال از بین رفتن بود و واژه‌های عربی در دیوان‌ها و اداره‌های آن روز زبان فارسی را تحت‌الشعاع قرار می‌داد.

استاد ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند ادامه داد: پیش از فردوسی افراد زیادی برای حفظ زبان فارسی تلاش کرده بودند، اما فردوسی تمام‌کننده این مسیر بود و با بیش از ۳۰ سال تلاش، هم زبان فارسی را احیا کرد و هم هویت ایرانی را به جهان معرفی کرد.

وی گفت: فردوسی برای ایران «شناسنامه تاریخی» صادر کرد و این کار واکنشی به تحقیر ایرانیان در دوره بنی‌امیه و بنی‌عباس بود؛ زیرا ایرانیان اسلام را با آغوش باز پذیرفته بودند، اما بعدها به اسم اسلام مورد تبعیض و تحقیر قرار گرفتند.

بهنام‌فر بیان کرد: شاهنامه نشان داد ایرانیان بی‌اصل و نسب و بی‌هویت نیستند، بلکه دارای فرهنگی چند هزار ساله‌اند و همین نگاه موجب احیای هویت ملی ایرانیان شد.

وی با بیان اینکه هنر بزرگ فردوسی پیوند دادن ایران و اسلام بود، تصریح کرد: پیش از آن بعضی‌ها بر عنصر ایرانی تکیه می‌کردند و اسلام را نادیده می‌گرفتند و بعضی دیگر مسائل دینی را برجسته می‌کردند و عنصر ملی را تحقیر می‌کردند، اما فردوسی این دو را با هم آشتی داد.

این استاد دانشگاه اظهار کرد: بذر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی به صورت مکتوب و مدون در شاهنامه کاشته شد و بعدها دیگران آن را گسترش دادند.

وی در ادامه افزود: هر زمان ایران و اسلام در کنار هم بودند، جامعه ایران به پیروزی و انسجام رسید و هر زمان میان این دو فاصله افتاد، کشور دچار تشتت و پراکندگی شد.

بهنام‌فر با اشاره به روحیه حماسی شاهنامه گفت: شاهنامه در زمانی سروده شد که ایران هنوز هویت ملی کامل و تثبیت‌شده‌ای نداشت و نیازمند اثری بود که روح حماسی و مبارزه با دشمن خارجی را تقویت کند.

وی ادامه داد: در شاهنامه نبرد میان نیکی و بدی و مقابله با دشمن خارجی مطرح است، اما بعدها در عرفان ایرانی این مبارزه به درون انسان منتقل شد و جهاد با نفس جای نبرد بیرونی را گرفت.

استاد ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند افزود: همان‌گونه که رستم در شاهنامه با دیو و اژدها می‌جنگد، در عرفان نیز انسان باید با «اژدهای نفس» مبارزه کند و قهرمان واقعی کسی است که هم در جهاد بیرونی و هم در جهاد درونی پیروز باشد.

وی با اشاره به داستان رستم و اسفندیار گفت: رستم نماد آزادگی است و حاضر نیست تن به بند و ذلت بدهد و به همین دلیل در شاهنامه می‌گوید: «به جز بند کز بند عاری بود / شکستی بود زشت‌کاری بود».

بهنام‌فر اظهار کرد: شاهنامه فقط کتاب جنگ و پادشاهان نیست، بلکه اثری سرشار از حکمت، اخلاق و مفاهیم انسانی است و در سراسر آن مفاهیم قرآنی، عدالت، احسان و خداپرستی دیده می‌شود.

وی گفت: فردوسی شاهنامه را با نام خدا آغاز می‌کند و در جای‌جای این اثر، مفاهیم و مضامین اسلامی و قرآنی موج می‌زند.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: شاهنامه فقط متعلق به ایرانیان نیست، بلکه شاهکاری جهانی است که برای همه بشریت پیام دارد و به همین دلیل پس از قرن‌ها همچنان زنده و اثرگذار باقی مانده است.

وی با اشاره به ماندگاری نام فردوسی عنوان کرد: همان‌گونه که خود فردوسی گفته «عجم زنده کردم بدین پارسی»، او با شاهنامه زبان فارسی، فرهنگ ایرانی و هویت تاریخی ایرانیان را جاودانه کرد.

شایان ذکر است این برنامه به همت بسیج اساتید استان با همکاری نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های استان، معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند و همکاری دانشگاه های استان برگزار می شود.