نشست «میز گفتوگوی دانشگاه و مردم» با محوریت گرامیداشت عرفه و آثار معنوی دعا در دفاع مقدس
حجتالاسلام حسینی با تأکید بر اینکه دعا «کلید رستگاری» در برابر ناملایمات است، گفت: در شرایطی که جامعه با فشارهای معیشتی و چالشهای اجتماعی مواجه است، تمسک به دعا نه به معنای رها کردنِ تلاش، بلکه به عنوان یک محور امیدبخش و مکملِ تدبیر، نقشی اساسی در تقویت بنیه معنوی و باز کردن گرههای کورِ زندگی ایفا میکند.
وی با اشاره به حال و هوای زیارت عرفه و حسرت جاماندگان این سفر معنوی، افزود: هرچند حضور فیزیکی در صحرای عرفات توفیقی عظیم است، اما طبق فرموده امیرالمؤمنین (ع)، انسان با هر آنچه صمیمانه دوست دارد، محشور میشود. حضرت در جنگ صفین خطاب به شخصی که از غیبت برادرش افسوس میخورد، فرمودند نه تنها برادر تو، بلکه تمام کسانی که در صلب پدران و رحم مادران هستند و دلشان با ماست، در این مجاهدت شریکاند.
تغییر سرنوشت با گفتگوی عاشقانه با پروردگار
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند تصریح کرد: کسانی که امروز قلبشان در گروی دعای عرفه امام حسین (ع) است و آرزوی حضور در آن چادرهای باصفا را دارند، نامشان در زمره عرفاتیان نوشته خواهد شد. خداوند به قدری بزرگ است که کرم او با بخشش زیاد نمیشود؛ لذا در این ایام باید با خدا درد دل کرد، چرا که با یک گفتگو و استغفار صادقانه، سرنوشت انسان تغییر یافته و عاقبتبهخیری رقم میخورد.
حجتالاسلام حسینی در بخش دیگری از سخنان خود به تبیین جایگاه «دعا» در پیروزی مؤمنان پرداخت و گفت: دعا در اسلام یک امر جزئی و فرعی نیست، بلکه طبق آیات قرآن و روایات، هسته مرکزی و مغز عبادت است. خداوند متعال در قرآن کریم صراحتاً میفرماید کسانی که از عبادت (دعا) استکبار ورزند، به خواری در آتش جهنم وارد میشوند؛ این لحن تند نشاندهنده جایگاه عظیم دعا در زندگی بشر است.
وی با استناد به آموزههای نبوی در «دانشگاه معرفت پیامبر (ص)»، ابراز داشت: پیامبر اکرم (ص) دعا را با سه ویژگی معرفی میکنند: «الدُّعاءُ سِلاحُ المُؤْمِنِ وَ عِمادُ الدّینِ وَ نُورُ السَّماواتِ وَ الأرْضِ». دعا سلاحی کاربردی و راهبردی است که نه تنها در میدان جنگ با دشمن، بلکه در تمامی سختیها و گرههای زندگی، کارسازترین ابزار مؤمن است.
حجتالاسلام حسینی در ادامه خاطرنشان کرد: البته تمسک به دعا به معنای رها کردن تلاش و ابزارهای مادی نیست، بلکه بدین معناست که مؤمن باید برای پیروزی و موفقیت در تمامی شئون زندگی، خود را به این سلاح نورانی مجهز کند تا در سایه لطف الهی، مسیر تعالی را طی نماید.
دعا؛ راه نجات در لحظات حساس غرق شدن
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند با بیان اینکه دشمنان اسلام در طول تاریخ از معاویه و مأمون تا چهرههای امروزی نظیر ترامپ و بنسلمان، افرادی دارای تدبیر و مکر سیاسی بودهاند، تأکید کرد: برای مقابله با چنین دشمنانی، باید به توصیه امام رضا (ع) عمل کرد و به «سلاح انبیا» که همان دعاست، مجهز شد.
وی در ادامه تبیین جایگاه دعا در آموزههای دینی، با اشاره به تعبیر «دعا؛ ستون دین» اظهار کرد: همانطور که در قوانین دنیوی، قانون تجارت باید محکم و استوار باشد، دین نیز برای پایداری در زندگی انسان نیازمند ستونی محکم است که همانا «دعا»ست. اینکه در ماه مبارک رمضان برای تمام ساعات و روزها دعاهای خاصی وضع شده، نشاندهنده نقش محوری و اساسی دعا در هدایت انسان از ظلمتها به سوی نور است.
وی به توصیهای راهبردی از پیامبر اکرم (ص) اشاره کرد و گفت: روزی رسول خدا (ص) در میان یاران خاص خود فرمودند: «آیا میخواهید شما را به سلاحی راهنمایی کنم که از دشمنان نجاتتان دهد؟» حضرت از واژه «نجات» استفاده کردند؛ نجات متعلق به کسی است که در حال غرق شدن است. وقتی انسان در محاصره مکر مکاران و حیلهگران قرار میگیرد و تمام ترفندها برای نابودی او به کار بسته میشود، دعا مانند یک «غریقنجات» عمل میکند.
حجتالاسلام حسینی افزود: پیامبر (ص) فرمودند شب و روز خود را با دعا آغاز کنید، چرا که این سلاح بُرنده، مانع شکست مؤمن در مواجهه با دشمنان قسمخورده میشود.
ضرورت هوشیاری در برابر دشمنان هوشمند
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند با نقد نگاهی که دشمنان را افرادی ساده یا نادان میپندارد، تصریح کرد: نباید تصور کرد دشمنان حق در طول تاریخ افراد بیفکری بودهاند. از ابوسفیان و معاویه گرفته تا مأمون عباسی که با چنان زیرکی امام رضا (ع) را به شهادت رساند که حتی برخی شیعیان متوجه نقش او نشدند، همگی اهل تدبیر در باطل بودند.
وی با اشاره به مصادیق امروزی گفت: امروز هم نباید چهرههایی نظیر ترامپ را صرفاً دیوانه دانست؛ یا در همین منطقه، میبینیم که بنسلمان با چه سیاست و تدبیری در عربستان تحولات زیرساختی و صنعتی ایجاد کرده است. اینها آدمهای باهوش و زرنگی هستند که برای رسیدن به اهدافشان از هیچ مکر و نقشهای فروگذار نمیکنند.
حجتالاسلام حسینی در ادامه خاطرنشان کرد: امام رضا (ع) بر استفاده از «سلاح انبیا» تأکید فرمودند. انبیا الهی که خود از نخبهترین و خردمندترینِ انسانها بودند، در کنار تدبیر و مجاهدت، دعا را اصلیترین ابزار خود در برابر مکاران تاریخ قرار میدادند. لذا امروز برای پیروزی بر ترفندهای پیچیده جهان استکبار، راهی جز تمسک به این سنت الهی و تقویت پیوند قلبی با پروردگار نداریم.
دعا؛ ضامن به نتیجه رسیدن تلاشهای بشری
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند با تأکید بر اینکه دعا به معنای گوشهنشینی و رها کردن فعالیتهای اجتماعی و نظامی نیست، گفت: سیره پیامبر (ص) و ائمه (ع) نشان میدهد که دعا در اوج آمادگی رزمی و تلاش مادی، به عنوان عاملی پیروزیآفرین و «ترسزدا» وارد میدان میشود.
وی در ادامه سلسله مباحث خود پیرامون جایگاه دعا، به یک شبهه رایج پاسخ داد و اظهار کرد: برخی تصور میکنند تأکید بر دعا به معنای تعطیل کردن فعالیتهای اقتصادی، نظامی و اجتماعی است؛ در حالی که دعا هرگز جایگزین «موشک»، «تانک» یا «تلاش اقتصادی» نیست. ما نمیتوانیم در برابر ناهنجاریهای جامعه یا مشکلات نظامی فقط به دعا بسنده کنیم و دست روی دست بگذاریم.
وی افزود: دعا زمانی مطرح میشود که شما فعالیت نظامی، سیاسی و اقتصادی خود را انجام داده و صفآرایی کردهاید، سپس برای اینکه این تلاشها به نتیجه مطلوب برسد و نصرت الهی شامل حالتان شود، به دعا متوسل میشوید. در واقع دعا «مکمل» و محور امیدبخش است. همانطور که رهبر شهیدمان (سید حسن نصرالله) تأکید داشتند، دشمن ممکن است ناو و تجهیزات پیشرفته داشته باشد، اما ما سلاحهایمان را با توکل و دعا تقویت میکنیم.
اعجاز دعا در میدان نبرد
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند به نقل خاطرهای شنیدنی از نبردهای جبهه مقاومت پرداخت و گفت: از منبعی معتبر شنیدم که در جریان یکی از جنگها (جنگ ۱۲ روزه)، رزمندگان پای لانچرهای موشک هرچه تلاش کردند، شلیک انجام نشد؛ اما به محض اینکه «دعای سمات» عصر جمعه تمام شد، موشکها پرتاب شدند. این همان نقش دعا در لحظات حساس است که گرههای کور را باز میکند.
حجتالاسلام حسینی با بازخوانی سیره نبوی در جنگهای بدر و احزاب، خاطرنشان کرد: در جنگ بدر، پیامبر (ص) با ۳۱۳ نفر در برابر ۱۰۰۰ نفر ایستاد. ایشان لشکر را تجهیز کرد، اما چون تجهیزات نابرابر بود، دست به دعا برداشت و عرض کرد: «خدایا اگر این گروه آسیب ببینند، دین تو از بین میرود.» اینجا بود که جنود الهی نازل شدند.
وی ادامه داد: در جنگ احزاب نیز که تمام کفر در برابر تمام ایمان ایستاده بود، پیامبر (ص) با تکیه بر شبکه اطلاعاتی خود (از جمله گزارشهای حضرت عباس عموی پیامبر از مکه) از نقشههای دشمن آگاه شد و تدبیر کرد، اما در کنار آن، دعایی کرد که بنیه معنوی رزمندگان را تقویت و «ترس» را از دل آنها بیرون کرد.
توصیههای راهبردی برای پیروزی در دوران معاصر
این استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به توصیههای بزرگان برای قرائت سورههای فتح، دعای چهاردهم صحیفه سجادیه و دعای توسل در زمان سختیها، گفت: دشمنان ما امروز با تمام قوا و تجهیزات آمدهاند، اما آنچه ما را در دفاع مقدس پیروز کرد و از این به بعد نیز پیروز خواهد کرد، پیوند میان «تدبیر نظامی» و «سلاح انبیا» است. دعا در مکتب اسلام، نیروی محرکهای است که در اوج بنبستهای ظاهری، نصرت الهی را به میدان میآورد.
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند با تشریح سیره پیامبران الهی در مواجهه با بلایای سهمگین، دعا را «مفاتیحالنجاح» و کلید موفقیت انسان در برابر ناملایمات دانست و بر نقش لقمه حلال در اثربخشی دعا تأکید کرد.
وی در ادامه سخنان خود با اشاره به داستان حضرت نوح (ع) و طوفان سهمگین تاریخی اظهار کرد: خداوند به حضرت نوح (ع) تعلیم داد که در اوج آن سونامی وحشتناک که حتی قله کوهها را در بر گرفت، صرفاً به کشتی تکیه نکند، بلکه با دعا و ذکر «رَبِّ أَنْزِلْنِی مُنْزَلًا مُبَارَکًا» از قدرت الهی استمداد بجوید. این نشان میدهد که حتی ابزار نجات (کشتی) نیز بدون اراده و نصرت خدا کارایی نخواهد داشت.
وی به دوران سخت رسالت حضرت موسی (ع) و پیامبر اسلام (ص) اشاره کرد و گفت: حضرت موسی (ع) در مسیر هجرت از مدین و پیامبر اکرم (ص) در هنگام خروج مظلومانه از مکه، با وجود تمام خطرات جانی و امنیتی، دعا را به عنوان اصلیترین تکیهگاه خود برگزیدند. پیروزیهای بزرگ صدر اسلام نه صرفاً بر اساس قدرت جسمانی، بلکه به تعبیر امیرالمؤمنین (ع) در ماجرای قلعه خیبر، به واسطه «قوه رحمانی» و استمداد از ذات اقدس الهی حاصل شده است.
دعا؛ رمز ایستادگی در برابر مشکلات اقتصادی و اجتماعی
استاد دانشگاه بیرجند با بیان اینکه امروزه نیز در مواجهه با مشکلات عدیده اقتصادی و اجتماعی، نیازمند تمسک به دعا هستیم، افزود: امیرالمؤمنین (ع) میفرمایند «الدُّعاءُ مَفاتیحُ النَّجاحِ»؛ دعا کلید رستگاری است. اما باید توجه داشت که استجابت دعا آداب و شرایطی دارد. نقش زمان (نظیر روز عرفه) و مکان (نظیر مساجد و حرمهای مطهر) در این امر بسیار تعیینکننده است.
حجتالاسلام حسینی در ادامه به یک نکته کلیدی از آموزههای نبوی اشاره کرد و گفت: پیامبر اکرم (ص) فرمودند هر کس دوست دارد دعایش مستجاب شود، باید کسب و کار و لقمه خود را پاک و حلال کند. امروز اگر میخواهیم دعاهای ما برای پیروزی در عرصههای مختلف و حل مشکلات جامعه به ثمر برسد، باید به مسئله طهارت مال و رزق حلال توجه ویژهای داشته باشیم.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اجتماعات معنوی، قرائت دعای فرج و نمازهای استغاثه که در شبهای جمعه برگزار میشود، نقشی بنیادین در پایداری و مقاومت ملت ما در برابر حوادث و فشارها ایفا میکند و این مسیر معنوی باید با قدرت ادامه یابد.
شایان ذکر است این برنامه به همت بسیج اساتید استان با همکاری نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های استان، معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند و همکاری دانشگاه های استان برگزار می شود.
نظر شما :