نشست «میز گفت‌وگوی دانشگاه و مردم» با محوریت «ستارگان کویر: روایت نخبگان صبور و خودساخته از بیرجند قدیم»
عضو هیأت علمی دانشگاه بیرجند گفت: بسیاری از نخبگان و فرهیختگان بیرجند قدیم در شرایطی با کمترین امکانات آموزشی، ارتباطی و رفاهی رشد کردند و با تلاش و خودساختگی به جایگاه‌های برجسته علمی، فرهنگی و مدیریتی کشور دست یافتند.
وی افزود: در ابتدای سده گذشته، بیرجند با دشواری‌هایی مانند دوری از مراکز اصلی، محدودیت امکانات آموزشی و بهداشتی و ضعف ارتباطات مواجه بود و با این حال، از همین فضای نسبتا محدود شخصیت‌هایی برخاستند که در حوزه‌های علمی، فرهنگی، حوزوی، دانشگاهی و مدیریتی کشور صاحب جایگاه شدند.
عضو هیات علمی دانشگاه بیرجند تاکید کرد: این گذشته باید برای نسل امروز یک پیام روشن داشته باشد و آن اینکه با وجود امکانات گسترده‌تری که اکنون در اختیار داریم، باید فرصت‌ها را قدر بدانیم و از آنها برای پیشرفت در حوزه‌های مورد علاقه خود استفاده کنیم.
وی با اشاره به ضرورت ثبت تاریخ شفاهی بیرجند گفت: طی یک‌ونیم دهه گذشته، بخشی از فعالیت خود را به گردآوری اسناد، عکس‌ها و روایت‌های مربوط به معمرین و شاهدان آن دوران از دنیا رفته‌اند و اگر اطلاعات آنان در زمان حیات ثبت نمی‌شد، امکان دسترسی بخش مهمی از این روایت‌ها از بین می‌رفت.
ناصح ادامه داد: گفت‌وگو با پیشکسوتانی مانند مرحوم دکتر گنجی و دیگر معمرین بیرجند، در شناسایی افراد، تصاویر و اسناد تاریخی بسیار موثر بود و در کتاب‌هایی که در حوزه تاریخ محلی بیرجند منتشر شده، تلاش شده است عکس‌ها و اسناد بدون معرفی و توضیح باقی نمانند.
وی به نقش مدرسه معصومیه بیرجند در تربیت چهره‌های برجسته حوزوی اشاره کرد و گفت: با وجود محدودیت‌های آن دوران، شماری از روحانیون بیرجند برای ادامه تحصیل راهی نجف شدند؛ سفری که در شرایط بیش از یک قرن پیش، خود نیازمند مجاهدت و تحمل دشواری‌های فراوان بود.
این استاد دانشگاه بیرجند از شیخ هادی هادوی، شیخ محمدباقر آیتی و شیخ محمد عرب (موحد) به عنوان شماری از روحانیون برجسته برخاسته از این منطقه نام برد و افزود: پس از این نسل نیز شخصیت‌هایی همچون شیخ محمدحسین تهامی، شیخ آصف حسن و دیگر بزرگان در حوزه‌های دینی و آموزشی نقش‌آفرین شدند.
عضو هیات علمی دانشگاه بیرجند همچنین از دکتر محمدابراهیم آیتی و استاد سیدمحمد مشکات به عنوان دو چهره دانشگاهی برخاسته از بیرجند یاد کرد و گفت: این دو شخصیت در دانشگاه تهران جایگاه علمی داشتند و نام بیرجند را در فضای دانشگاهی کشور مطرح کردند.
وی درباره دکتر محمدابراهیم آیتی اظهار کرد: او عضو هیات علمی دانشکده الهیات دانشگاه تهران بود و علاوه بر فعالیت دانشگاهی، آثار ارزشمندی در حوزه تاریخ اسلام پدید آورد و از توانایی قابل توجهی در زبان انگلیسی برخوردار بود.
ناصح افزود: دکتر آیتی در مدت زندگی خود آثار تاریخی متعددی خلق و ترجمه کرد و تسلط او بر منابع تاریخی و شخصیت‌های صدر اسلام به اندازه‌ای بود که شهید مرتضی مطهری از او با تعبیری بسیار برجسته یاد کرده بود.
وی در ادامه به استاد سیدمحمد مشکات پرداخت و بیان کرد: این استاد دانشگاه تهران در حوزه فلسفه و الهیات فعالیت داشت و علاقه و تلاش او در گردآوری نسخه‌های خطی موجب شد مجموعه‌ای ارزشمند شکل بگیرد که بخشی از آن در اختیار دانشگاه تهران قرار گرفت و در شکل‌گیری بخش نسخ خطی کتابخانه مرکزی این دانشگاه موثر بود.
ناصح سپس به شماری از دانش‌آموختگان و فرهیختگان مدرسه شوکتیه اشاره کرد و گفت: دکتر محمدامیر بیرجندی، مهندس امیرعلی شیبانی، دکتر محمدجعفر راستی، دکتر غلامحسین شکوهی، دکتر کاظم معتمدنژاد و دکتر محمداسماعیل رضوانی از جمله شخصیت‌هایی هستند که هر یک در حوزه تخصصی خود آثار و نقش‌های ماندگاری بر جای گذاشتند.
وی درباره مهندس امیرعلی شیبانی اظهار کرد: او از چهره‌های موثر در پایه‌گذاری ذوب‌آهن ایران بود و در انتقال فناوری و امکانات مورد نیاز برای شکل‌گیری این صنعت نقش داشت.
عضو هیات علمی دانشگاه بیرجند همچنین دکتر محمدجعفر راستی را از چهره‌های برجسته حوزه ترویج کشاورزی دانست و گفت: وی از دانش‌آموختگان این حوزه بود و در پایه‌گذاری نخستین اداره کل ترویج کشاورزی در وزارت کشاورزی نقش داشت.
ناصح به شخصیت دکتر غلامحسین شکوهی نیز اشاره و تصریح کرد: او از چهره‌های برجسته تعلیم و تربیت کشور بود که به عنوان وزیر آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران فعالیت کرد و پیش از آن نیز سابقه طولانی فعالیت علمی و دانشگاهی داشت.
وی با اشاره به دکتر کاظم معتمدنژاد گفت: این چهره علمی بیرجندی از پایه‌گذاران رشته علوم ارتباطات در ایران بود و در حوزه روزنامه‌نگاری و حقوق مطبوعات آثار تاثیرگذاری از خود بر جای گذاشت.
عضو هیات علمی دانشگاه بیرجند افزود: دکتر محمداسماعیل رضوانی نیز از استادان نامدار تاریخ معاصر دانشگاه تهران بود که در ساماندهی و حفظ اسناد و عکس‌های تاریخی موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران نقش موثری داشت.
وی همچنین از سیدغلامرضا سعیدی به عنوان یکی دیگر از چهره‌های تاثیرگذار برخاسته از بیرجند یاد کرد و گفت: دانش زبان انگلیسی و ارتباط گسترده او با محافل علمی و دینی، زمینه حضورش در برخی مجامع و نشست‌های بین‌المللی را فراهم کرد و ارتباط نزدیکی با شماری از شخصیت‌های فکری و مذهبی آن دوره داشت.
این استاد دانشگاه بیرجند از دکتر جمال رضایی نیز نام برد و اظهار کرد: او تنها بیرجندی بود که به عضویت پیوسته فرهنگستان زبان درآمد و در ادامه به عنوان معاون دانشگاه تهران و معاون وزیر علوم فعالیت کرد.
ناصح با اشاره به سیدمحمد فرزان گفت: فرزان از دیگر چهره‌های برجسته علمی و ادبی بیرجند بود که با وجود نداشتن مدرک دانشگاهی، به دلیل دانش گسترده در ادبیات فارسی و عربی مورد توجه استادان برجسته قرار گرفت و برای تدریس در دانشگاه تهران دعوت شد.
وی تاکید کرد: فرزان نمونه‌ای از شخصیت‌های خودساخته‌ای بود که با مطالعه مستمر و تلاش علمی به جایگاهی رسید که چهره‌های برجسته ادبی و دانشگاهی کشور از دانش و آثار او یاد می‌کردند.
عضو هیات علمی دانشگاه بیرجند در ادامه بر ضرورت معرفی این مفاخر به نسل جوان تاکید کرد و گفت: بسیاری از دانشجویان و حتی برخی دانشگاهیان، شناخت کافی از شخصیت‌هایی که از بیرجند برخاسته‌اند ندارند، در حالی که برای شماری از این افراد آثار منتشر شده و اسناد و منابع قابل توجهی درباره زندگی و فعالیت‌های آنان وجود دارد.
وی افزود: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برای شماری از چهره‌های بیرجندی کتاب‌های مستقلی منتشر کرده است اما این آثار و شخصیت‌ها هنوز به اندازه کافی در جامعه معرفی نشده‌اند.
ناصح گفت: آموزش عالی و مجموعه‌های فرهنگی استان باید در معرفی این میراث از ظرفیت فناوری‌های نوین و تولید محتوای چندرسانه‌ای استفاده کنند تا دسترسی دانشجویان و عموم مردم به اطلاعات مربوط به مفاخر منطقه آسان‌تر شود.
وی تاکید کرد: نگاه به گذشته نباید به معنای ماندن در گذشته باشد، بلکه باید از تجربه پیشینیان برای ساختن آینده استفاده کرد؛ به‌ویژه اینکه نخبگان بیرجند قدیم در شرایطی بسیار دشوارتر از امروز تحصیل کردند و به مدارج علمی و اجتماعی رسیدند و شناخت مسیر آنان می‌تواند برای نسل امروز الهام‌بخش باشد.
شایان ذکر است این برنامه به همت بسیج اساتید استان با همکاری نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های استان، معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند و همکاری دانشگاه های استان برگزار می شود.
نظر شما :