نشست «میز گفت‌وگوی دانشگاه و مردم» با محوریت "جایگاه حضرت زهرا(س) در میان اهل بیت(ع) و رسول مکرم اسلام(ص)"
استادیار معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند با تاکید بر ضرورت الگوگیری از سیره حضرت فاطمه زهرا(س) گفت: ترویج فرهنگ فاطمی، تحکیم خانواده، توجه به نیازمندان و تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی از مهم‌ترین نیازهای جامعه امروز است.
وی افزود: الگوگیری از اهل بیت(ع) نباید تنها به بیان فضائل و برگزاری مراسم مذهبی محدود شود، بلکه باید در رفتار روزمره، روابط خانوادگی، نحوه مواجهه با مشکلات و مسئولیت‌پذیری در برابر جامعه نمود پیدا کند.
استادیار معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند با اشاره به نقش خانواده در تربیت نسل آینده گفت: خانواده‌ای که بر پایه محبت، احترام متقابل و ارزش‌های اخلاقی شکل گرفته باشد، می‌تواند محیطی امن و آرام برای رشد فرزندان فراهم کند و مانع از آن شود که آنان برای تأمین نیازهای عاطفی خود به محیط‌های نامناسب پناه ببرند.
وی با اشاره به شیوه رفتار حضرت فاطمه زهرا(س) با فرزندانشان تصریح کرد: در گزارش‌های مربوط به زندگی خانوادگی اهل بیت(ع)، تعابیر محبت‌آمیز حضرت زهرا(س) در استقبال از فرزندان، بیانگر اهمیت توجه عاطفی والدین به فرزندان است و کلمات محبت‌آمیز و رفتارهای همراه با احترام، تأثیری ماندگار بر روح و شخصیت فرزندان دارد و احساس تعلق آنان به خانواده را تقویت می‌کند.
عبادت، ایثار و توجه به دیگران در سیره فاطمی
حجت‌الاسلام زنگویی با اشاره به جایگاه عبودیت در زندگی حضرت فاطمه زهرا(س) بیان کرد: آن حضرت در عبادت و دعا اهتمام ویژه‌ای داشتند و در روایات، به دعا برای دیگران و مقدم داشتن نیازهای آنان بر خواسته‌های شخصی توجه شده است.
وی افزود: در روایتی از امام حسن مجتبی(ع) نقل شده است که ایشان مشاهده کردند مادرشان شب را به عبادت و دعا برای دیگران سپری کردند و هنگامی که امام حسن(ع) درباره دعا نکردن برای خود از ایشان پرسیدند، حضرت فرمودند: «الجار ثم الدار»؛ یعنی نخست همسایه، سپس اهل خانه.
این استادیار معارف اسلامی ادامه داد: این روایت، درس مهمی درباره مسئولیت اجتماعی و توجه به دیگران دارد و اگر آموزه‌های فاطمی در زندگی ما جاری شود، به جای تمرکز صرف بر منافع شخصی، برای رفع مشکلات اطرافیان و کمک به نیازمندان نیز تلاش خواهیم کرد.
وی با اشاره به سیره اهل بیت(ع) در انفاق و اطعام نیازمندان گفت: در آموزه‌های قرآنی، اطعام مسکین، یتیم و اسیر و مقدم داشتن دیگران بر خود، جایگاه ویژه‌ای دارد و در آیه هشتم سوره انسان نیز به این ویژگی اشاره شده است که نیکوکاران، با وجود علاقه به غذا، آن را به نیازمند، یتیم و اسیر می‌بخشند.
حجت‌الاسلام زنگویی عنوان کرد: برای نزدیک شدن به سبک زندگی علوی و فاطمی، لازم است از برخی هزینه‌های غیرضروری و تجملات زندگی بکاهیم و بخشی از امکانات خود را به حمایت از فقرا و اقشار آسیب‌پذیر اختصاص دهیم.
وی با اشاره به سوره تکاثر اظهار کرد: قرآن کریم نسبت به افزون‌طلبی و رقابت در افزایش ثروت هشدار می‌دهد؛ زیرا دلبستگی افراطی به دارایی‌های مادی می‌تواند انسان را از مسئولیت‌های اخلاقی و اجتماعی و توجه به سرانجام زندگی غافل کند.
شایان ذکر است این برنامه به همت بسیج اساتید استان با همکاری نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های استان، معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند و همکاری دانشگاه های استان برگزار می شود.
ضرورت الگوگیری از اهل بیت(ع) در زندگی امروز
این استاد دانشگاه بیان کرد: همان‌گونه که پیامبر اکرم(ص) در قرآن به‌عنوان الگوی نیکو معرفی شده‌اند، حضرت فاطمه زهرا(س)، امیرالمؤمنین علی(ع) و دیگر اهل بیت(ع) نیز در عرصه‌های مختلف زندگی می‌توانند الگوهایی برای زنان و مردان جامعه باشند.
وی با تاکید بر ضرورت آشنایی نسل جوان با معارف دینی افزود: نام‌گذاری فرزندان به نام شخصیت‌های دینی به‌تنهایی کافی نیست، بلکه باید رفتار و منش آنان نیز در زندگی فردی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد و آشنایی با قرآن، دعاها، روایات و تاریخ اهل بیت(ع) باید در کنار آموزش‌های علمی و مهارت‌های زندگی مورد توجه خانواده‌ها و مراکز آموزشی باشد.
حجت‌الاسلام زنگویی با اشاره به تأثیر فرهنگ مادی‌گرایی بر سبک زندگی اظهار کرد: اگر تربیت فرزندان تنها بر موفقیت مادی، کسب ثروت و برخورداری از امکانات بیشتر متمرکز شود، ممکن است ارزش‌هایی مانند معنویت، اخلاق، عفت، حیا و مسئولیت‌پذیری اجتماعی به حاشیه برود.
وی ادامه داد: مفهوم کوثر در فرهنگ قرآنی یادآور خیر و برکت فراوان است و می‌توان آن را در پیوند با فضیلت‌هایی مانند عبادت، اخلاق، عفت، حکمت و خدمت به دیگران مورد توجه قرار داد و جامعه برای برخورداری از برکت واقعی، به احیای این ارزش‌ها در زندگی فردی و خانوادگی نیاز دارد.
خطبه فدکیه؛ نمونه‌ای از بصیرت و دفاع از حق
استادیار معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند با اشاره به ابعاد اجتماعی و سیاسی شخصیت حضرت فاطمه زهرا(س) گفت: آن حضرت افزون بر جایگاه معنوی و خانوادگی، در عرصه روشنگری و دفاع از حق نیز نقشی برجسته داشتند و خطبه فدکیه نمونه‌ای از قدرت استدلال، شناخت شرایط جامعه و شیوه بیان مطالبات ایشان است.
وی افزود: حضرت زهرا(س) در این خطبه، سخنان خود را با حمد و ستایش خداوند آغاز کردند و سپس با تبیین مبانی اعتقادی و جایگاه پیامبر اکرم(ص)، به موضوع فدک و مسائل مربوط به تحولات پس از رحلت پیامبر(ص) پرداختند و این شیوه بیان نشان می‌دهد که طرح یک مطالبه اجتماعی، نیازمند شناخت مخاطب، استدلال و انتخاب مناسب مسیر گفت‌وگوست.
حجت‌الاسلام زنگویی ادامه داد: حضرت فاطمه زهرا(س) در خطبه فدکیه از جایگاه امیرالمؤمنین علی(ع) و نقش ایشان در دفاع از اسلام سخن گفتند و نسبت به کنار گذاشتن آن حضرت از جایگاه مورد نظر خود اعتراض کردند و این خطبه در سنت تاریخی و اعتقادی شیعه، از متون مهم در تبیین دیدگاه‌های حضرت زهرا(س) درباره حق، عدالت و رهبری جامعه به شمار می‌رود.
وی با اشاره به فرازی از خطبه فدکیه درباره امامت اظهار کرد: در این خطبه، امامت به‌عنوان عاملی برای جلوگیری از تفرقه و حفظ انسجام جامعه معرفی شده است و از این منظر، برخورداری جامعه از هدایت و مدیریت و تلاش برای حفظ همبستگی اجتماعی، از موضوعات مهمی است که می‌توان در چارچوب این آموزه‌ها به آن توجه کرد.
حجت‌الاسلام زنگویی با اشاره به موضوع فدک افزود: این مساله، افزون بر جنبه مالی، در بستر اختلافات و تحولات پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) قرار دارد و حضرت فاطمه زهرا(س) در خطبه فدکیه با استناد به آیات قرآن و بیان استدلال‌های خود، به موضوع ارث و حقوق مربوط به فدک پرداختند که مطالعه این خطبه می‌تواند به شناخت بهتر جایگاه آن حضرت در تحولات صدر اسلام کمک کند.
وی با تاکید بر اهمیت آشنایی نسل جوان با تاریخ اسلام گفت: آگاهی از واقعه غدیر، فاطمیه و دیگر رویدادهای تاریخ صدر اسلام، نیازمند مطالعه منابع معتبر و پاسخ‌گویی مستند به پرسش‌هاست و خانواده‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی می‌توانند در انتقال این معارف و تقویت شناخت تاریخی و اعتقادی نسل جوان نقش مؤثری داشته باشند.
صبر امیرالمؤمنین(ع) و حفظ مصالح اسلام
این استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به پرسش‌هایی درباره واکنش امیرالمؤمنین علی(ع) به حوادث پس از رحلت پیامبر(ص) اظهار کرد: برای فهم این موضوع باید شرایط تاریخی آن دوره، وضعیت جامعه نوپای اسلامی و گزارش‌های تاریخی و روایی را در نظر گرفت و نمی‌توان آن را صرفا با معیارهای واکنش فردی در شرایط عادی سنجید.
وی افزود: در روایت‌های شیعی، بر عهد و سفارش پیامبر اکرم(ص) به امیرالمؤمنین(ع) درباره صبر در برابر حوادث پس از رحلت ایشان تاکید شده است و در این نگاه، صبر امام علی(ع) به معنای بی‌تفاوتی نسبت به حق نبود، بلکه در چارچوب مسئولیت‌های دینی و ملاحظات مربوط به حفظ اسلام تفسیر می‌شود.
حجت‌الاسلام زنگویی ادامه داد: این موضوع نشان می‌دهد که گاهی مسئولیت‌پذیری و پایبندی به یک هدف بزرگ‌تر، مستلزم تحمل دشواری‌ها و پرهیز از اقداماتی است که ممکن است پیامدهای گسترده‌تری برای جامعه داشته باشد.
وی با تاکید بر اهمیت وحدت اجتماعی گفت: در شرایطی که جامعه با تهدیدها و مشکلات گوناگون روبه‌روست، باید ضمن حفظ اصول و ارزش‌ها، از اختلاف‌افکنی پرهیز کرد و اجازه نداد اختلاف‌های داخلی به تضعیف همبستگی اجتماعی منجر شود.
مظلومیت حضرت زهرا(س) و ضرورت زنده نگه داشتن سیره ایشان
استادیار معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در ادامه با اشاره به مظلومیت حضرت فاطمه زهرا(س) و گزارش‌های مربوط به روزهای پایانی زندگی ایشان اظهار کرد: در منابع و روایت‌های شیعی، بر وصیت آن حضرت به امیرالمؤمنین(ع) درباره انجام مراسم غسل، کفن و دفن در شب تاکید شده است؛ موضوعی که در حافظه مذهبی شیعه به‌عنوان بخشی از روایت مظلومیت آن حضرت مورد توجه قرار دارد.
وی با اشاره به پیوند عاطفی حضرت زهرا(س) با فرزندانشان گفت: بازخوانی این بخش از تاریخ، افزون بر جنبه سوگواری، فرصتی برای تأمل در وفاداری، صبر، محبت خانوادگی و مسئولیت انسان در دفاع از ارزش‌هاست.
حجت‌الاسلام زنگویی با اشاره به شخصیت‌های معاصر و الگوهای ایثار و مسئولیت‌پذیری اجتماعی اظهار کرد: آشنایی با افرادی که در زندگی خود به ارزش‌هایی مانند خدمت، فداکاری و مسئولیت‌پذیری پایبند بوده‌اند، می‌تواند در کنار شناخت سیره اهل بیت(ع)، انگیزه نسل جوان را برای مشارکت در امور اجتماعی تقویت کند.
وی بیان کرد: مهم‌ترین وظیفه ما در برابر سیره حضرت فاطمه زهرا(س)، تنها بیان فضائل و برگزاری مراسم نیست، بلکه باید این آموزه‌ها را به رفتار روزمره تبدیل کنیم؛ از احترام به اعضای خانواده و تربیت محبت‌آمیز فرزندان گرفته تا کمک به نیازمندان، پرهیز از تجمل‌گرایی، تقویت همبستگی اجتماعی و آشنایی نسل جوان با معارف دینی.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: اگر خانواده‌ها، مراکز آموزشی و نهادهای فرهنگی بتوانند سیره فاطمی را در زندگی فردی و اجتماعی ترویج کنند، زمینه تقویت اخلاق، مسئولیت‌پذیری و تحکیم بنیان خانواده بیش از پیش فراهم خواهد شد.
شایان ذکر است این برنامه به همت بسیج اساتید استان با همکاری نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های استان، معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند و همکاری دانشگاه های استان برگزار می شود.
نظر شما :