تاریخچه رصدخانه

انگیزه ی اولیه تأسیس رصدخانه در سال 1377با اهدای یک دستگاه تلسکوپ 14 اینچ کاسیگرین (سلسترون) توسط آقای دکتر سیروس مشار به دانشگاه بیرجند ایجاد شد و سپس با نوشتن طرح توجیهی لزوم ایجاد رصدخانه در شرق کشور، با توجه به شرایط مناسب جوی این منطقه با پیگیری‌های مسؤلین دانشگاه با هزینه 135 میلیون تومان این پروژه به نتیجه رسید و در چهارم مهرماه 1388 طی مراسمی افتتاح گردید.

این مجموعه، نمادی از تلاش دانشگاه بیرجند و اعضای هیأت علمی آن در گسترش مرزهای دانش در حوزه‌ی نجوم شرق کشور است. رصدخانه در دومین قله ‌ی مرتفع منطقه، در فاصله‌ی ۵۵ کیلومتری بیرجند 10 کیلومتری شهر مود و 5 کیلومتری روستای کاهی  واقع شده است. آسمان صاف، رطوبت پایین و دوری از آلودگی نوری، این نقطه را به یکی از بهترین مکان‌ها برای پژوهش‌های نجومی در کشور بدل کرده است؛ به‌گونه‌ای که در گذشته، یکی از چهار کاندیدای اصلی احداث رصدخانه‌ی ملی ایران بوده است.  تا کنون، تعداد زیادی پایان‌نامه‌ در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری با بهره ‌گیری از امکانات این رصدخانه و راهنمایی اساتید دانشگاه تدوین شده است. همچنین مقالات علمی متعددی در همایش‌ها و مجلات معتبر داخلی و بین ‌المللی با محوریت فعالیت‌های این مرکز منتشر گردیده است. این رصدخانه علاوه بر فعالیت‌های تحقیقاتی، مأموریت خود را در حوزه ‌ی ترویج علم نیز دنبال می ‌کند.
از طریق برگزاری بازدیدهای علمی، کارگاه‌های آموزشی و برنامه‌های رصد عمومی، زمینه ‌ی آشنایی دانش‌آموزان، دانشجویان و عموم علاقه‌مندان با دانش نجوم فراهم شده است. هدف این تلاش‌ها، پرورش نسل جدیدی از پژوهشگران و ترویج فرهنگ علمی در منطقه‌ی شرق کشور است.