نشست «طرح دعوای مدنی علیه دولتهای خارجی در دادگاههای ایران» برگزار شد
به گزارش واحد روابط عمومی و رسانه معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه، نشست «طرح دعوای مدنی علیه دولتهای خارجی در دادگاههای ایران» از سوی این معاونت و با همکاری بسیج اساتید خراسان جنوبی، بسیج کارکنان و دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه، روز پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ در قالب میز گفتوگوی دانشگاهیان و مردم برگزار شد.
در این نشست، محمد دادیالقار، وکیل پایه یک دادگستری، با اشاره به مبانی حقوق بینالملل گفت: اصل کلی در روابط بینالملل، مصونیت قضایی دولتها است؛ به این معنا که دادگاههای یک کشور اصولاً نمیتوانند علیه دولت کشور دیگر رأی صادر کنند، زیرا چنین اقدامی با اصل حاکمیت دولتها در تعارض قرار دارد.
وی افزود: در صورتی که یک شخص حقیقی با دولت خارجی اختلاف یا ادعایی داشته باشد، در حالت عادی امکان طرح مستقیم دعوا در دادگاههای داخلی علیه آن دولت وجود ندارد و معمولاً باید از طریق سازوکارهای بینالمللی اقدام شود. به گفته او، یکی از مسیرهای پیگیری اینگونه اختلافات، مراجعه به مراجع بینالمللی مانند دیوان بینالمللی دادگستری است؛ با این حال، اشخاص حقیقی امکان طرح مستقیم دعوا در این مرجع را ندارند و باید دولت متبوع آنان از طریق حمایت دیپلماتیک و کنسولی علیه دولت خارجی اقدام کند.
دادیالقار با انتقاد از عملکرد ایالات متحده آمریکا در نظام حقوق بینالملل اظهار داشت: آمریکا در سال ۱۹۹۶ قانونی تصویب کرد که بر اساس آن شهروندان آمریکایی میتوانند علیه دولت ایران در دادگاههای آمریکا طرح دعوا کنند؛ اقدامی که به گفته او، نقض آشکار اصل مصونیت قضایی دولتها بود.
وی ادامه داد: پس از حوادث ۱۱ سپتامبر نیز دعاوی متعددی علیه جمهوری اسلامی ایران در دادگاههای آمریکا مطرح شد و آرای سنگینی صادر گردید؛ بهگونهای که حتی اموال ایران در برخی کشورها توقیف شد.
این حقوقدان با اشاره به واکنش قانونگذار ایرانی گفت: در پاسخ به این روند، مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۷۸ قانون «صلاحیت دادگستری جمهوری اسلامی ایران برای رسیدگی به دعاوی مدنی علیه دولتهای خارجی» را تصویب کرد و این قانون در سال ۱۳۹۱ نیز تکمیل شد. مبنای این قانون، اصل اقدام متقابل در حقوق بینالملل است.
دادیالقار با تشریح مصادیق خسارتهای قابل مطالبه اظهار داشت: چنانچه اقدامات دولت خارجی برخلاف حقوق بینالملل باشد و موجب فوت، صدمات جسمی، آسیبهای روانی یا خسارت مالی شود، زیاندیدگان حق طرح دعوا خواهند داشت.
وی افزود: بر اساس این قانون، خسارات ناشی از اقدامات گروههای تروریستی مورد حمایت دولتهای خارجی نیز قابل مطالبه است؛ به این معنا که اگر یک گروه تروریستی با حمایت یا پشتیبانی یک دولت خارجی علیه ایرانیان مرتکب اقدام شود، امکان طرح دعوا علیه دولت حامی وجود دارد.
این وکیل دادگستری همچنین تصریح کرد: در این قانون، همکاری کشور ثالث در اجرای آرای ناقض مصونیت ایران نیز در چارچوب اقدام متقابل قابل بررسی است؛ بنابراین اگر کشوری رأی صادره از دادگاههای آمریکا علیه ایران را اجرا کند، خود نیز ممکن است در معرض طرح دعوا در دادگاههای ایران قرار گیرد.
دادیالقار با اشاره به برخی پروندههای مطرحشده در این حوزه گفت: پس از ترور سردار شهید قاسم سلیمانی در عراق، دعوایی علیه دولت آمریکا تنظیم شد؛ چراکه این اقدام، نقض آشکار حقوق بینالملل و حاکمیت دولتها محسوب میشود. همچنین، دعاوی دیگری در ارتباط با شهدای نیروی هوافضا و برخی رخدادهای تاریخی، از جمله نقش آمریکا در کودتای ۲۸ مرداد، مطرح شده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: در استان خراسان جنوبی نیز طی سالهای اخیر چند پرونده در این زمینه تشکیل شده و خانوادههای شهدا و آسیبدیدگان برای طرح دعوا مراجعه کرده اند.
