نشست «اهمیت روایت در دوران جنگ و پساجنگ» برگزار شد

به گزارش واحد روابط عمومی و رسانه معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، در ادامه سلسله نشست‌های «میز گفتگوی دانشگاهیان و مردم» شامگاه جمعه ۱۶ مرداد نشست «اهمیت روایت در دوران جنگ و پساجنگ» و با حضور سید مهدی محمودآبادی، معاون سابق خبر صدا و سیمای خراسان جنوبی در محل پارک مجنون واقع در میدان مادر بیرجند برگزار شد.

محمودآبادی با بیان اینکه رسانه امروز از مرحله «انتقال صرف خبر» عبور کرده است، اظهار کرد: در گذشته خبر به‌عنوان گزارشی بی‌طرفانه از یک رویداد عینی تعریف می‌شد، اما امروز رسانه‌های جهان با فعالیت‌های هدفمند و مستمر رسانه‌ای، در پی اثرگذاری بر افکار عمومی هستند و متأسفانه ما در حوزه سواد رسانه‌ای و فعالیت‌های رسانه‌ای، فاصله قابل توجهی با رقبا داریم.

وی با تبیین تفاوت «خبر» و «روایت» گفت: خبر به این پرسش پاسخ می‌دهد که «چه اتفاقی افتاده است»، اما روایت در پی پاسخ به این پرسش است که «این اتفاق چه معنایی دارد» و می‌کوشد برداشت و قضاوت مخاطب را شکل دهد؛ به‌گونه‌ای که از دل یک رویداد، معنا و احساس مشخصی در ذهن مخاطب پدید آید.

محمودآبادی با اشاره به سابقه تاریخی روایت‌سازی افزود: استفاده از روایت‌های جعلی برای تغییر برداشت مردم از واقعیت، سابقه‌ای کهن دارد و نمونه آن را می‌توان در حوادث صدر اسلام و جنگ صفین مشاهده کرد؛ جایی که پس از شهادت عمار یاسر، با تغییر روایت تلاش شد مسئولیت این حادثه متوجه کسانی شود که عمار را به میدان جنگ آورده بودند.

وی داستان را یکی از ابزارهای مهم روایتگری دانست و تصریح کرد: داستان برای مردم جذاب‌تر از آمار و منطق است؛ برای مثال به‌جای بیان صرف آمار کودکان گرسنه غزه، می‌توان ماجرای زندگی یک کودک مشخص را روایت کرد و در خلال آن، ابعاد گزینه‌ترِ بحران را برای مخاطب توضیح داد.

محمودآبادی با اشاره به حادثه حمله به مدرسه‌ایدر میناب اظهار کرد: اگر رسانه تنها خبر حادثه و تصویری از خرابی‌ها منتشر کند، بخشی از ظرفیت روایتگری از دست می‌رود و در همین فاصله، طرف مقابل با طرح ادعاها و شبهات، روایت خود را در ذهن مخاطب شکل می‌دهد؛ در چنین حوادثی باید ابعاد انسانی، قربانیان، خانواده‌ها و مستندات حادثه روایت شود و روایت رسانه داخلی نیز از همان‌ ابتدا مستند، دقیق و متناسب با مخاطب داخلی و بین‌المللی ارائه شود.

معاون سابق خبر صدای سیمای خراسان جنوبی درمورد نقش تکرار در تثبیت روایت تصریح کرد: روایت غالب معمولاً روایتی است که زودتر مطرح و سپس به‌شکل مستمر تکرار شود و یک‌ بار رواید اولیه در ذهن مخاطب شکل بگیرد، تغییر آن دشوار خواهد داشت؛ بنابراین رسانه نباید انتظار شکل‌گیری روایت رقیب بماند.

وی با انتقاد از خطوط قرمز نامشخص در تولید محتوای رسانه‌ای گفت: خبرنگار و تصویربردار باید بدانند چه تصاویری را می‌توانند ثبت و منتشر کنند و ضوابط و خطوط قرمز رسانه‌ای باید به‌صورت شفاف مشخص باشند تا ظرفیت روایت‌گری از بین نرود.

محمودآبادی معرفی قهرمانان جامعه را هم ضروری دانست و افزود: صرف اعلام نام فردی که در یک حادثه جان خود را از دست داده کافی نیست و رسانه باید زندگی، فداکاری و عملکرد قهرمانان خود را روایت کند؛ زیرا در غیر این صورت، رسانه‌های رقیب برای جوانان و نوجوانان ما قهرمان‌سازی خواهند کرد.

وی ادامه داد: مخاطب امروز، به‌ویژه نسل جوان، آگاه‌تر و پرسشگرتر شده و او را نمی‌توان با یک متن رسمی یا سخن یک مسئول قانع کرد؛ رسانه باید به راه‌حل‌های مخاطب پاسخ دهد و زمینه تحلیل او را فراهم کند.

شایان ذکر است این نشست در ادامه سلسله نشست‌های میز گفت‌وگوی دانشگاهیان و مردم و از سوی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، بسیج اساتید و کارکنان، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های استان و با همکاری سایر دانشگاه های استان، برگزار شد.