نشست تخصصی «نقش تفکر در جنگ روانی» برگزار شد
به گزارش واحد روابط عمومی و رسانه معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، نشست «نقش تفکر در جنگ روانی» با حضور دکتر محمدحسین سالاریفر، دانشیار گروه روانشناسی و معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، شامگاه شنبه ۲۴ مردادماه برگزار شد. در این نشست تخصصی، ضمن واکاوی ماهیت تفکر، بر اهمیت تحلیل دقیق اطلاعات در مواجهه با جنگهای شناختی تأکید شد.
ماهیت تفکر و ارتباط آن با سلامت روان
دکتر سالاریفر در آغاز با تعریف علمی تفکر به عنوان فرایند برقراری ارتباط میان دانستههای پیشین و اطلاعات جدید، اظهار کرد: «تفکر ابزاری است که از معلوم به سمت مجهول حرکت میکند. بسیاری از اختلالات روانی از جمله اضطراب، وسواس و انواع فوبیا، ریشه در الگوهای ناکارآمد تفکر دارند و اصلاح این الگوها، نخستین گام برای دستیابی به سلامت روان است.»
جنگ روانی؛ نبرد برای تسخیر احساسات
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند با بیان اینکه اختلال در تفکر، انسان را در برابر جنگ روانی آسیبپذیر میکند، تصریح کرد: «در جنگ روانی، دشمن با استفاده از اخبار جعلی، روایتهای سوگیرانه و تهدید، مستقیماً احساسات جامعه، بهویژه مؤلفههای ترس و امید را نشانه میرود. هدف نهایی دشمن در این مسیر، القای ناامیدی، نمایش شکستهای کاذب و ایجاد وحشت در افکار عمومی است.»
مسئولیتپذیری در فضای مجازی
وی با انتقاد از بازنشر بیمحابای مطالب در فضای مجازی، خاطرنشان کرد: «پیش از هرگونه بازنشر، باید نسبت به منبع، هدف و محتوای پیام حساس بود. انتقال ناآگاهانه مطالب، خود بخشی از چرخه جنگ روانی است که خواسته یا ناخواسته به اهداف دشمن کمک میکند.»
واکاوی خطاهای شناختی؛ مانعی برای تفکر منطقی
دکتر سالاریفر در بخش دیگری از سخنان خود، به معرفی رایجترین خطاهای شناختی که مانع از تفکر واقعبینانه میشوند، پرداخت و تفکر دوقطبی را یکی از این خطاها دانست و گفت: برخی افراد همه مسائل را سیاه و سفید میبینند و تصور میکنند اگر به بالاترین نتیجه نرسند، کاملاً شکست خوردهاند؛ در حالی که واقعیت بسیار پیچیدهتر از این دوگانهسازی است.
وی همچنین نسبت به «غلو کردن» و بزرگنمایی مشکلات هشدار داد و گفت: باید واقعبین باشیم و مسائل را مبتنی بر واقعیتهای جامعه تحلیل کنیم؛ زیرا بزرگنمایی مشکلات میتواند موجب از بین رفتن امید افراد نسبت به آینده شود.
سالاریفر «استدلال هیجانی» را از دیگر خطاهای شناختی عنوان کرد و گفت: زمانی که انسان بر اساس هیجانات مثبت یا منفی خود قضاوت و تصمیمگیری میکند، ممکن است واقعیت را نادیده بگیرد.
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند با اشاره به «سوگیری تأییدی» گفت: انسان گاهی هر چیزی را که باورهای قبلی او را تأیید کند میپذیرد و هر چیزی را که با آن باورها در تضاد باشد، حتی اگر درست باشد، رد میکند. باید مراقب باشیم اگر باور پایهای ما دچار نقص است، به جای اینکه هر مطلب تأییدکننده آن را بپذیریم، امکان اصلاح باور خود را نیز در نظر بگیریم.
سالاریفر «اثر هالهای» را نیز یکی دیگر از خطاهای شناختی برشمرد و بیان کرد: گاهی بر اساس یک ویژگی مثبت یا منفی، درباره کل شخصیت یک فرد قضاوت میکنیم؛ در حالی که شخصیت انسان پیچیده است و نمیتوان بر اساس یک رفتار، درباره تمام ابعاد شخصیت او حکم صادر کرد.
وی همچنین درباره «اثر همنوایی» گفت: گاهی افراد تنها به دلیل اینکه تعداد زیادی از مردم یک باور یا رفتار را پذیرفتهاند، بدون تحقیق و بررسی همان مسیر را دنبال میکنند.
دکتر سالاریفر در پایان بر ضرورت تمرینِ «واقعبینی» و «تفکر نقادانه» تأکید کرد و افزود: «توسعه سواد رسانهای و شناخت دقیق خطاهای ذهنی، دو راهبرد اساسی برای عبور سلامت از فضای غبارآلود جنگ روانی و حفظ آرامش و امید در جامعه است.»
شایان ذکر است این نشست در ادامه سلسله نشستهای میز گفتوگوی دانشگاهیان و مردم و از سوی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، بسیج اساتید و کارکنان، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان و با همکاری سایر دانشگاه های استان، برگزار شد.
