نشست «کارکردهای اجتماعی و اقتصادی وقف در استان» برگزار شد

به گزارش واحد رسانه و روابط عمومی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، نشست «کارکردهای اجتماعی و اقتصادی وقف در استان» با حضور دکتر مفید فردوسی، دانشیار جغرافیای دانشگاه بیرجند، چهارشنبه ۱۱ شهریورماه در قالب «میز گفت‌وگوی دانشگاهیان و مردم» برگزار شد.

دکتر فردوسی در این نشست با تأکید بر ضرورت بازتعریف فرهنگ وقف متناسب با نیازهای روز جامعه اظهار کرد: ظرفیت موقوفات نباید تنها در چارچوب کارکردهای سنتی تعریف شود، بلکه این ظرفیت می‌تواند در مسیر پاسخگویی به نیازهای آموزشی، درمانی، اجتماعی و اقتصادی مردم به کار گرفته شود.

وی با تشریح مفهوم وقف و ارکان آن، به موضوع تولیت موقوفات نیز اشاره کرد و گفت: اداره اوقاف زمانی متولی یک موقوفه خواهد بود که واقف برای آن متولی و ناظر خاصی تعیین نکرده باشد؛ از این‌رو، بخش قابل توجهی از موقوفات توسط خاندان‌ها یا متولیانی که از سوی واقف تعیین شده‌اند، اداره می‌شوند.

نزدیک به ۱۰ هزار موقوفه در خراسان جنوبی

دانشیار جغرافیای دانشگاه بیرجند با اشاره به پیشینه و گستردگی فرهنگ وقف در خراسان جنوبی افزود: در حال حاضر نزدیک به ۱۰ هزار موقوفه در استان وجود دارد که حدود ۸۰ درصد آن‌ها به عزاداری سیدالشهدا(ع) اختصاص یافته است.

فردوسی با بیان اینکه دامنه وقف بسیار گسترده‌تر از یک حوزه خاص است، نمونه‌هایی از موقوفات با کارکردهای متنوع را مورد اشاره قرار داد و از جمله به موقوفه آذرکار برای تأمین داروی نیازمندان، موقوفه تأمین لوازم‌التحریر دانش‌آموزان بی‌بضاعت و حتی «موقوفه گربه» اشاره کرد.

وی این نمونه‌ها را نشان‌دهنده تنوع موضوعات وقف دانست و تأکید کرد: فرهنگ وقف را نباید تنها به برگزاری مراسم عزاداری محدود کرد، بلکه می‌توان با شناسایی نیازهای جدید جامعه، زمینه ایجاد موقوفات جدید در حوزه‌های مختلف را فراهم کرد.

نقش تاریخی موقوفات در توسعه آموزش

وی با اشاره به نقش موقوفات در حوزه آموزش، اظهار کرد: موقوفات در دوره شکل‌گیری آموزش نوین نیز نقش مهمی در توسعه زیرساخت‌های آموزشی داشته‌اند و از این ظرفیت برای اداره حدود ۳۰ مدرسه استفاده شده است.

وی همچنین با اشاره به وقف اخیر ۷۰۰ جلد کتاب به دانشگاه بیرجند، بر ضرورت تقویت پیوند میان دانشگاه و فرهنگ وقف تأکید کرد و گفت: دانشگاه‌ها باید بیش از گذشته وارد عرصه وقف شوند و ظرفیت‌های وقف علمی، آموزشی و فرهنگی را توسعه دهند.

حفظ نیت واقف و نظارت بر اجرای صحیح موقوفات

فردوسی در ادامه بر اهمیت حفظ نیت واقف و نظارت دقیق بر اجرای صحیح موقوفات تأکید کرد و افزود: یکی از اصول اساسی در مدیریت موقوفات، رعایت نیت واقف و اطمینان از هزینه‌کرد صحیح درآمدهای موقوفه در همان مسیری است که در وقف‌نامه تعیین شده است.

وی همچنین با اشاره به موقوفات اهل سنت در خراسان جنوبی و دقت آنان در ثبت رسمی اسناد وقفی، توصیه کرد واقفان برای صیانت از موقوفات، نسخه‌ای از وقف‌نامه خود را در اداره ثبت نیز به صورت رسمی ثبت کنند.

ضرورت فرهنگ‌سازی برای توسعه وقف‌های دانشگاهی و اجتماعی

دانشیار دانشگاه بیرجند در پایان، فرهنگ‌سازی و آگاهی‌بخشی عمومی را از الزامات توسعه وقف‌های جدید دانست و گفت: رسانه‌ها، روحانیون، دانشگاه‌ها و متولیان فرهنگی می‌توانند با معرفی ظرفیت‌ها و کارکردهای متنوع وقف، زمینه آشنایی بیشتر مردم با این سنت حسنه را فراهم کنند.

وی تأکید کرد: امروز علاوه بر وقف‌های مرتبط با امور مذهبی، جامعه به وقف‌های دانشگاهی، آموزشی، درمانی و اجتماعی نیز نیاز دارد و لازم است با شناسایی مسائل و نیازهای روز، زمینه هدایت بخشی از سرمایه‌های موقوفه به سمت حل مسائل جدید جامعه فراهم شود.

شایان ذکر است این نشست در ادامه سلسله نشست‌های میز گفت‌وگوی دانشگاهیان و مردم و از سوی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، بسیج اساتید و کارکنان، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های استان و با همکاری سایر دانشگاه های استان، برگزار شد.