نشست «فراز و فرود جنگ رمضان به روایت رسانهها» برگزار شد
به گزارش واحد رسانه و روابط عمومی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، این برنامه در چارچوب سلسله نشستهای «میز گفتوگوی دانشگاهیان و مردم» و با همکاری معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، بسیج اساتید، بسیج کارکنان و دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه و با عنوان نشست «فراز و فرود جنگ رمضان به روایت رسانهها (ارزیابی عملکرد رسانهای داخلی)» با سخنرانی مطلبیپور، پژوهشگر رسانه، شامگاه دوشنبه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار شد.
اهمیت «روایت اول» در رسانههای داخلی
مطلبیپور با تأکید بر اینکه در جنگهای رسانهای، ساخت روایت نخست نقش تعیینکنندهای دارد، به چند نکته اشاره کرد. وی از بزرگی حادثه به عنوان عاملی یاد کرد که امکان نادیده گرفتن آن برای افکار عمومی وجود نداشت و همچنین گفت: «عنوانبندی رخدادها نیز معنادار است؛ زیرا انتخاب واژهها بر تصویر ذهنی مخاطب اثر میگذارد.»
وی نمونههایی از تفاوت در نامگذاریها را مطرح کرد و افزود که در طرف مقابل، عبارات مشابهی به شکلهای مختلف به کار گرفته میشود تا نقش طرف متجاوز برجسته نشود.
خلاقیت رسانهای مردمی و تبدیل غم به خشم حماسی
سخنران نشست گفت: مردم به دلیل سنگینی و گستردگی حادثه، سریعتر وارد عرصه شدند و برای نخستین بار پس از سالها، خلاقیتهای رسانهای خودجوش را تجربه کردیم. وی با اذعان به پایینتر بودن امکانات رسانهای و تجهیزاتی نسبت به طرف مقابل، گفت با این حال ایران در مجموع در این دوره از نظر مدیریت روایت و همراهسازی جامعه، یکی از موفقترین مقاطع جمهوری اسلامی را پشت سر گذاشته است.
مطلبیپور همچنین به این موضوع اشاره کرد که رسانهها توانستند غم بزرگ شهادت رهبر معظم انقلاب و فرماندهان را مدیریت کنند تا به افسردگی و سرخوردگی تبدیل نشود و مسیر آن به سمت غم و خشم حماسی تغییر یابد.
تصویرسازی آغازین و مشارکت گسترده رسانهای
وی تصریح کرد در آغاز جنگ، تصویرسازی رسانهای مناسبی انجام شد و تعبیراتی مانند «جنگ تحمیلی» و نیز عبارات مرتبط با ظرفیتهای فرهنگی و هویتی برای روایت به کار گرفته شد. مطلبیپور ضمن اشاره به ظرفیت بالای جامعه و نقش مردم در عرصه اطلاعرسانی، از فعالیت «انسان-رسانهها» نیز یاد کرد و گفت برخی چهرهها در این مسیر نقشآفرین بودند.
وی با ذکر نمونههایی، گفت در مجموع در این جنگ، مشارکت عمومی و سرعت انتشار محتوا باعث شد روایت داخلی در برابر رسانههای رقیب، موفقتر عمل کند.
نقاط قوت و نمونههای اثرگذار
پژوهشگر رسانه در ادامه از اقدامات رسانهای مؤثر در فضای داخلی یاد کرد؛ از جمله استفاده از سخنگویی منسجم و بازتابهای چندرسانهای (از جمله تولید محتوا در قالبهای تصویری و کلیپها). همچنین اشاره شد که برخی واکنشها و طراحیها توانست حس همزادپنداری در مخاطبان خارجی ایجاد کند.
وی درباره رفتارهای اجتماعی نیز گفت: «اینکه بسیاری از مردم به سمت واکنشهای افراطی یا رفتارهای پرریسک نرفتند، نشاندهنده مدیریت نسبتاً موفق روایت و کنترل اضطراب عمومی در سطح جامعه بود.»
خطاها و ضرورتهای مدیریتی در رسانه جنگ
در بخش پایانی نشست، مطلبیپور ضمن اشاره به برخی اشتباهات رسانهای، چند پیشنهاد کلیدی مطرح کرد:
- ضرورت وجود ستاد هدایت تبلیغات/رسانه جنگ برای هماهنگی و جلوگیری از پراکندگی پیامها
- لزوم درک درست مسئولان از رسانه و نقش آن در شرایط جنگی
- نیاز به سخنگوی واحد و انسجام در ارائه روایتها
- توجه نکردن برخی مذاکراتکنندگان به لایه رسانهای پس از مذاکرات (به عنوان یکی از ضعفهای روایتپردازی)
وی همچنین به موضوع «خلأ پاسخگویی» در برابر موجهای تبلیغاتی طرف مقابل اشاره کرد و گفت در برخی مقاطع، نبود واکنش فوری و مؤثر میتواند نگرانیهای جدیدی برای افکار عمومی ایجاد کند.
