کارگاه آموزشی دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران

این کارگاه با هدف تبیین اصول بنیادین سیاست دفاعی کشور، بررسی تفاوت‌های ماهوی میان فرهنگ دفاعی غرب و اسلام و تحلیل نقش ایدئولوژی و اخلاق در جنگ، با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران، کارکنان و علاقه‌مندان به مباحث دفاعی و امنیتی در سالن فرهنگ برگزار گردید. در بخش نخست، دکتر اکبری با اشاره به خطاهای رایج در تحلیل دکترین‌های نظامی، دکترین را تابلو راهنمای صحنه نبرد دانست و با ذکر نمونه‌هایی از کشورهایی که با وجود تجهیزات مدرن، به دلیل فقدان دکترین بومی ناکام مانده‌اند، بر ضرورت درک صحیح نسبت دکترین با عمل تأکید کرد. وی سپس به تفاوت‌های ماهوی فرهنگ دفاعی غرب و اسلام پرداخت و تصریح کرد در فرهنگ غربی جنگ ابزاری برای غارت منابع و سلطه‌جویی است، حال آنکه در گفتمان دفاعی جمهوری اسلامی ایران، جنگ پدیده‌ای مذموم است و تنها در چارچوب دفاع مشروع و صیانت از ارزش‌های کشور معنا می‌یابد. و با استناد به بندهای ۱۴۳ و ۱۵۱ قانون اساسی، سیاست دفاعی کشور را برگرفته از مبانی قانونی و شرعی دانست و با اشاره به فتوای مقام معظم رهبری در حرمت استفاده از سلاح‌های کشتار جمعی، غنای اخلاقی و پایبندی به موازین شرعی را وجه ممیزه نظام دفاعی ایران معرفی کرد. در ادامه، دستاوردهای دفاع مقدس به عنوان منبع الهام‌بخش دکترین دفاعی بررسی شد و تجربه هشت سال دفاع مقدس نشان داد که در شرایط بحرانی، اتکا به واردات تجهیزات خارجی قابل اعتماد نیست و باید بر توان داخلی و خودکفایی تکیه کرد. دکتر اکرمی نیز ساختار سلسله‌مراتبی تصمیم‌گیری در نیروهای مسلح را در سه سطح راهبردی، میانی و تاکتیکی تبیین کرد و نقش رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، سازمان‌های ارتش و سپاه و یگان‌های عملیاتی را در اجرای رزمایش‌های مشترک، تمرین‌های پدافندی و آزمون‌های پایان سال تشریح نمود. بخش پایانی به نقش شخصیت‌های تأثیرگذار اختصاص یافت و نقش سپهبد شهید سید عبدالرحیم موسوی با تأکید بر دو پایه وحدت بین نیروهای مسلح و تلافی‌جویی، و نقش شهید حسن تهرانی مقدم به عنوان بنیان‌گذار صنایع موشکی و ارائه‌دهنده نظریه راهبردی موشکی مورد اشاره قرار گرفت. دکتر بخشی نیز با اشاره به نظریه سد نفوس، بر هزینه‌ها و زمان‌بر بودن تحقق کامل این راهبرد تأکید کرد و خواستار بازنگری مستمر دکترین دفاعی کشور بر اساس تهدیدات نوظهور و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی شد. وی همچنین به جنگ‌های نامتقارن، اهمیت زمینه و زمان و مکان در تحلیل تهدیدات، نقش جنگ الکترونیک و آسیب‌پذیری سامانه‌های راداری، ارکان عملیاتی کشور، عمق راهبردی، سیاست خارجی و ابعاد چندگانه امنیت شامل ابعاد فرهنگی، اقتصادی و نظامی پرداخت. در پایان، بر لزوم بازنگری در راهبردهای دفاعی، توجه به تجربیات دفاع مقدس، پرهیز از اشتباهات گذشته، بهره‌گیری از فرصت‌ها و ضرورت خودکفایی در تجهیزات دفاعی تأکید شد و از پژوهشگران خواسته شد با مطالعه عمیق و ارائه تحلیل‌های دقیق، در غنای ادبیات دفاعی کشور سهیم شوند.