کارگاه آموزشی تخصصی دیجیتالسازی منابع کتابخانهای
این کارگاه با همکاری کتابخانه مرکزی و مرکز نشر و مدیریت برنامه، بودجه و تحول اداری دانشگاه برگزار شد و دکتر طیبه شهمیرزادی، عضو هیئت علمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و قائممقام شرکت پارس آذرخش، بهعنوان مدرس، مباحث نظری و کاربردی این حوزه را ارائه کرد. در بخش نخست کارگاه، اهمیت راهبردی دیجیتالسازی در مدیریت نوین کتابخانهها مورد بررسی قرار گرفت. در این بخش، تفاوتهای ساختاری و خدماتی انواع کتابخانهها شامل سنتی، خودکار، الکترونیکی، دیجیتالی، هوشمند و پلتفرمی از منظر مدیریت اطلاعات تشریح شد. همچنین انواع منابع دیجیتال، از جمله پایاننامهها، رسالهها، اسناد تاریخی، مقالات علمی و منابع چندرسانهای و جایگاه آنها در چرخه حیات اطلاعات مورد بحث قرار گرفت.
مدرس کارگاه با تبیین چرخه مدیریت منابع دیجیتال، ویژگیها، اهداف و عوامل مؤثر بر حرکت کتابخانهها به سمت دیجیتالسازی را تشریح کرد. در ادامه، فرایند تبدیل منابع فیزیکی به فایلهای دیجیتال با تأکید بر ضرورت سازماندهی اطلاعات مورد بررسی قرار گرفت. در این زمینه تأکید شد که دیجیتالسازی صرفاً به معنای تبدیل منابع فیزیکی به فایل نیست، بلکه هدف اصلی، تبدیل آنها به داراییهای اطلاعاتی قابل مدیریت، جستوجو و بهرهبرداری است. از همین رو، اهمیت تهیه فراداده (Metadata) و بهکارگیری روشهای فهرستنویسی، ردهبندی و نمایهسازی برای تسهیل بازیابی اطلاعات تشریح شد. همچنین فناوری تشخیص نوری نویسهها (OCR) بهعنوان ابزاری کاربردی برای تبدیل اسناد چاپی به متنهای دیجیتال قابل ویرایش و جستوجو معرفی شد.
در بخش عملیاتی کارگاه، تجهیزات مورد نیاز برای دیجیتالسازی منابع، از جمله اسکنرهای دستی، رومیزی و تخصصی ویژه اسناد، کتابها، نقشهها و لیتوگرافی، معرفی و معیارهای انتخاب آنها بررسی شد. همچنین مراحل اجرایی این فرایند، شامل آمادهسازی اسناد پیش از اسکن، اسکن و ذخیرهسازی فایلها و اقدامات لازم پس از اسکن، بهصورت تفصیلی تشریح شد.
در کنار مباحث فنی، ملاحظات حقوقی و قوانین مرتبط با مالکیت فکری در فرایند دیجیتالسازی منابع درونسازمانی و برونسازمانی نیز مورد توجه قرار گرفت تا شرکتکنندگان با الزامات قانونی و چالشهای حقوقی مرتبط با استفاده و انتشار منابع دیجیتال آشنا شوند.
برگزاری این کارگاه در راستای ارتقای دانش تخصصی کارکنان حوزه کتابخانه و اطلاعرسانی و آشنایی با شیوههای نوین مدیریت، سازماندهی، نگهداری و دسترسپذیر کردن منابع اطلاعاتی در محیط دیجیتال صورت گرفت.
نظر شما :