نشست بعثت ملی و ایران فردا برگزار شد
به گزارش واحد رسانه و روابط عمومی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه، نشست بعثت ملی و ایران فردا شامگاه شنبه 23 خرداد ماه و با همکاری معاونت فرهنگی و اجتماعی، بسیج اساتید و کارکنان، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه و با حضور دکتر محمود پروانه، استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند در محل پارک مجنون واقع در میدان مادر بیرجند برگزار شد.
دکتر پروانه، در ابتدای این نشست در سخنانی با محوریت مفهوم «بعثت ملی» بر این نکته تأکید کرد که ایران در مقطع کنونی در آستانه یک فرصت تاریخی برای نوسازی همهجانبه قرار دارد. به گفته او، مجموعه تحولات اخیر در عرصههای ژئوپلیتیکی، اجتماعی و فرهنگی موجب شکلگیری نوعی «قدرت جدید ملی» شده است؛ قدرتی که اگر بهدرستی مدیریت و هدایت شود، میتواند زمینهساز ساخت ایرانی قویتر، عادلانهتر، متحدتر و الهامبخشتر در سطح منطقه و جهان باشد.
او با اشاره به تجربههای اخیر جامعه ایران، این وضعیت را از جنس «تجربههای نوع دوم» توصیف کرد و توضیح داد که ملت ایران در مواجهه با تهدیدها، رویکرد ماندگاری و تبدیل چالشها به فرصت را در پیش گرفته است. در همین چارچوب، او از شکلگیری یک «بعثت اجتماعی» در جامعه ایران سخن گفت و افزود که این مفهوم در ادبیات فکری و تحلیلی رهبر شهید نیز بازتاب یافته و به نوعی فراخوان برای یک خیزش ملی گسترده تعبیر شده است.
این استاد دانشگاه در ادامه با طرح این پرسش که چنین بعثتی چه اثری بر آینده ایران خواهد داشت، تأکید کرد که ضرورت امروز کشور، تبدیل این وضعیت به «بعثت ملی» است؛ یعنی فرآیندی که بتواند مسیر آینده توسعه ایران را بازتعریف کند. او بعثت ملی را نه یک اقدام مقطعی، بلکه یک فرایند تدریجی از بیداری، بسیج و همراستاسازی ظرفیتهای ملی تعریف کرد که هدف آن ارتقای همهجانبه کشور در ابعاد مختلف است.
به گفته او، در چارچوب این نگاه، ایران قوی باید بر پایه مجموعهای از مؤلفههای درهمتنیده شکل بگیرد؛ از قدرت نظامی و امنیتی گرفته تا توان اقتصادی، انسجام اجتماعی و قدرت نرم فرهنگی. با این حال، او تأکید کرد که زیرساخت اصلی همه این حوزهها، قدرت علمی و فناوری است و بدون سرمایهگذاری جدی در علم و دانش، تحقق چنین چشماندازی ممکن نخواهد بود.
دکتر پروانه در بخش دیگری از سخنان خود، مسئله عدالت را یکی از ستونهای اصلی بعثت ملی دانست و تصریح کرد که این مسیر باید به سمت شکلگیری ایرانی عادلانهتر حرکت کند. او عدالت را صرفاً یک مفهوم انتزاعی ندانست، بلکه آن را به معنای قرار گرفتن هر چیز در جای خود و اعطای حق به هر فرد تعریف کرد. در این چارچوب، کاهش شکافهای اجتماعی، تحقق عدالت اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و هویتی را از ضرورتهای اساسی این پروژه ملی برشمرد.
او همچنین با اشاره به ساختار متکثر جامعه ایران، بر اهمیت همگرایی ملی تأکید کرد و گفت جامعه ایران از تنوع قومی، مذهبی، طبقاتی و فرهنگی برخوردار است و این تکثر نه تنها تهدید نیست، بلکه میتواند به فرصت تبدیل شود. به باور او، همگرایی پایدار زمانی شکل میگیرد که بر پایه عناصر مشترک هویتی مانند دین، زبان، تاریخ و فرهنگ ایرانی و همچنین منافع ملی و اهداف مشترک استوار باشد.
در ادامه این سخنان، وی به هدف نهایی بعثت ملی اشاره کرد و آن را شکلگیری «ایران الهامبخش» دانست؛ ایرانی که بتواند در عرصه بینالمللی به الگو تبدیل شود و از طریق ارتقای قدرت نرم و افزایش کارآمدی، جایگاه خود را در سطح منطقهای و جهانی ارتقا دهد. از نگاه او، چنین جایگاهی تنها با ترکیب قدرت سخت و نرم و اتکا به ظرفیتهای داخلی امکانپذیر خواهد بود.
دکتر پروانه یکی از مهمترین پیشنیازهای تحقق این هدف را حفظ و ارتقای رشد علمی کشور عنوان کرد. او بر ضرورت تبدیل دانش به فناوری و ثروت تأکید داشت و مجموعهای از الزامات را در این مسیر برشمرد؛ از جمله افزایش سرمایهگذاری در پژوهش، حمایت از نخبگان، جلوگیری از مهاجرتهای غیرضروری، تقویت ارتباط میان دانشگاه و صنعت و گسترش دیپلماسی علمی. از نظر او، بدون یک نظام علمی پویا، مسیر توسعه پایدار مسدود خواهد بود.
وی همچنین به اصلاح ساختار تصمیمسازی در کشور اشاره کرد و گفت نظام حکمرانی باید بیش از گذشته بر داده، دانش و تحلیلهای کارشناسی تکیه کند. به باور او، استفاده مؤثر از ظرفیت دانشگاهها و اندیشکدهها میتواند کیفیت سیاستگذاری را ارتقا دهد و کشور را در مسیر توسعهمحور قرار دهد.
در حوزه سیاست خارجی نیز، او بر لزوم بازنگری در رویکردها تأکید کرد و افزود سیاست خارجی آینده ایران باید بر پایه عزت ملی، کاهش هزینههای تنش، اقتصادمحوری و توسعه روابط متوازن با شرق و غرب شکل بگیرد. همچنین سیاست همسایگی و تقویت روابط منطقهای را از ارکان مهم افزایش قدرت ملی دانست و تأکید کرد که هدف اصلی این سیاست باید افزایش توان ملی باشد، نه صرفاً مدیریت بحرانهای مقطعی.
او در بخش دیگری از سخنان خود، بازسازی فرهنگی و هویتی را از دیگر الزامات ایران قوی برشمرد و توضیح داد که هویت ایرانی بر سه پایه هویت ایرانی، اسلامی و مدنی استوار است. به اعتقاد او، تقویت حقوق شهروندی، قانونگرایی و مسئولیت اجتماعی میتواند به انسجام بیشتر جامعه کمک کند و پایههای توسعه را مستحکمتر سازد.
این استاد علوم سیاسی همچنین با اشاره به وضعیت سرمایه اجتماعی در کشور گفت این سرمایه در سالهای اخیر آسیب دیده و نیازمند بازسازی جدی است. او افزایش شفافیت، پاسخگویی نهادهای عمومی، مبارزه با فساد، گسترش مشارکت شهروندان و مردممحور کردن اقتصاد را از مهمترین ابزارهای احیای اعتماد اجتماعی دانست.
در ادامه، وی بر ضرورت کارآمدسازی دولت نیز تأکید کرد و اصلاح بروکراسی، حذف مقررات زائد، چابکسازی ساختار اداری، توسعه خدمات الکترونیک و استقرار شایستهسالاری را از جمله اقدامات ضروری در این حوزه برشمرد. به باور او، بدون یک دولت کارآمد، تحقق اهداف کلان توسعهای ممکن نخواهد بود.
او همچنین اصلاحات اقتصادی را بخش مهمی از مسیر بعثت ملی دانست و بر کاهش وابستگی به نفت، افزایش صادرات غیرنفتی، تقویت درآمدهای مالیاتی و ترانزیتی، توسعه اقتصاد دانشبنیان و ایجاد امنیت برای سرمایهگذاری تأکید کرد. در کنار این موارد، کاهش فقر و شکافهای اجتماعی و تقویت طبقه متوسط را از ارکان عدالت اقتصادی عنوان کرد.
در بخش پایانی سخنان خود، دکتر پروانه تأکید کرد که بعثت ملی نباید محدود به حوزه امنیت یا دفاع باشد، بلکه باید همه ابعاد زندگی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، اخلاقی و حتی معنوی را دربرگیرد. او همچنین تصریح کرد که ایران امروز از ظرفیتهای ژئوپلیتیکی و قدرت نرم بیشتری نسبت به گذشته برخوردار است و همین موضوع میتواند زمینهساز ارتقای جایگاه کشور در سطح بینالمللی شود.
وی در جمعبندی سخنان خود، دستیابی به اجماع ملی را مهمترین مسیر تحقق بعثت ملی دانست و توضیح داد که جامعه ایران باید به درکی مشترک از مسائل، چالشها و راهحلها برسد. البته او تأکید کرد که این اجماع در جامعهای متکثر، همواره نسبی خواهد بود و باید بر پایه پذیرش تنوع شکل بگیرد.
او در پایان خاطرنشان کرد که بعثت ملی یک «فرآیند» است نه یک «پروژه»، و از بالا قابل تحمیل نیست؛ بلکه باید از دل جامعه و بر اساس اراده جمعی، گفتوگو و احساس نیاز ملی شکل بگیرد. به گفته او، ملت ایران در تاریخ خود بارها نشان داده است که میتواند از دل بحرانها فرصت بسازد و امروز نیز چنین ظرفیتی برای ساخت آیندهای متفاوت در اختیار دارد.
