نشست «بررسی جریان صدر اسلام و تطابق با جریان عصر حاضر» برگزار شد

به گزارش واحد رسانه و روابط عمومی معاونت فرهنگی و اجتاعی دانشگاه بیرجند، دکتر حمیدرضا وردی، استادیار معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان خراسان جنوبی، شامگاه چهارشنبه ۲۵ شهریورماه در نشست «بررسی جریان صدر اسلام و تطابق با جریان عصر حاضر» که در حاشیه اجتماعات مردمی بیرجند برگزار شد، با اشاره به اهمیت مطالعه تاریخ اسلام اظهار کرد: حوادث تاریخی عیناً تکرار نمی‌شوند، اما ممکن است الگوها و نمونه‌های مشابهی از آنها در دوره‌های مختلف ظهور کند؛ از این رو، بررسی دقیق وقایع گذشته و شناخت عوامل مؤثر در شکل‌گیری آنها می‌تواند زمینه عبرت‌آموزی جامعه را فراهم کند.

وی با اشاره به نقش گروه‌های مختلف اجتماعی در تحولات تاریخی افزود: در بسیاری از حوادث صدر اسلام، مردم عادی لزوماً طراح اصلی رویدادها نبودند و تحت تأثیر جریان‌هایی قرار می‌گرفتند که توسط خواص و افراد اثرگذار شکل می‌گرفت. بنابراین، شناخت رفتار و تصمیم‌های خواص در بزنگاه‌های تاریخی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

استادیار معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان خراسان جنوبی با اشاره به حوادث دوران حکومت حضرت علی(ع) گفت: جنگ‌های جمل، صفین و نهروان از جمله وقایعی هستند که می‌توان در آنها نقش جریان‌های مختلف و افراد اثرگذار در تحولات جامعه اسلامی را مورد مطالعه و بررسی قرار داد.

وردی در ادامه به صلح امام حسن مجتبی(ع) با معاویه اشاره کرد و گفت: شرایط اجتماعی و سیاسی جامعه پس از شهادت حضرت علی(ع) و میزان همراهی نیروها با امام حسن(ع)، از عوامل مهم در شکل‌گیری این واقعه بود. بخشی از نیروها و فرماندهان سپاه، در ادامه مسیر همراهی لازم را نداشتند و شرایط به گونه‌ای پیش رفت که صلح امام حسن(ع) در چنین بستری شکل گرفت.

وی افزود: مفاد صلح امام حسن(ع) را نیز باید در چارچوب شرایط سیاسی و اجتماعی همان دوره مورد بررسی قرار داد. از جمله شروط مطرح‌شده، عمل به کتاب خدا و سنت پیامبر(ص)، رعایت حقوق شیعیان حضرت علی(ع) و خودداری معاویه از تعیین جانشین بود.

این استاد دانشگاه با اشاره به واقعه عاشورا و دعوت مردم کوفه از امام حسین(ع) خاطرنشان کرد: در این واقعه نیز فاصله میان وعده و عمل قابل مشاهده است. مردم کوفه نامه‌های متعددی برای امام حسین(ع) ارسال کردند و وعده همراهی دادند، اما در ادامه، بخش قابل توجهی از افرادی که چنین وعده‌هایی داده بودند، در میدان حضور پیدا نکردند.

وردی ادامه داد: نمونه مشابه این مسئله را می‌توان در قیام زید بن علی نیز مشاهده کرد؛ افرادی وعده همراهی دادند، اما هنگام وقوع قیام در میدان حاضر نشدند و زید با تعداد محدودی از نیروها مواجه شد. وی همچنین با اشاره به صلح حدیبیه اظهار کرد: این واقعه نیز از حوادث مهم تاریخ اسلام است که پیامدهای قابل توجهی برای جامعه اسلامی به همراه داشت. در فرصت ایجادشده پس از این صلح، ارتباطات و زمینه گسترش اسلام افزایش یافت و چند سال بعد، فتح مکه بدون جنگ گسترده صورت گرفت. استادیار معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان خراسان جنوبی تأکید کرد: در بررسی وقایع تاریخی باید شرایط زمانی، اجتماعی و سیاسی و همچنین موقعیت طرف‌های درگیر را در نظر گرفت و نمی‌توان یک واقعه تاریخی را بدون توجه به زمینه‌های آن، عیناً با توافق‌ها و تحولات سیاسی دوران معاصر مقایسه کرد.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت عبرت‌آموزی از تاریخ گفت: جامعه باید تلاش کند اشتباهاتی که در مقاطع مختلف تاریخی رخ داده است، در قالب‌های مشابه تکرار نشود. شناخت دقیق شرایط، توجه به نقش خواص و افراد اثرگذار و پرهیز از تصمیم‌گیری بر اساس اطلاعات ناقص، از جمله موضوعاتی است که می‌تواند در تحلیل درست تحولات اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.

شایان ذکر است سلسله نشست‌های میز گفت‌وگوی دانشگاهیان و مردم، از سوی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، بسیج اساتید و کارکنان، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های استان و با همکاری سایر دانشگاه های استان، برگزار می گردد.