از سپاه و ارتش تا جهاد سازندگی؛ روایت نقش اقشار مختلف خراسان جنوبی در دفاع مقدس
به گزارش واحد رسانه و روابط عمومی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، دکتر قنبری، مدرس دانشگاههای خراسان جنوبی، شامگاه دوشنبه ۳۰ شهریورماه ۱۴۰۵ در میز گفتگوی دانشگاهیان و مردم با موضوع «نقش استان خراسان جنوبی در دفاع مقدس هشتساله» با تشریح ابعاد مختلف حضور مردم و نیروهای نظامی استان در دوران دفاع مقدس، بر ضرورت ثبت، پژوهش و معرفی این ظرفیت تاریخی به نسلهای جدید تأکید کرد.
وی اظهار کرد: بررسی نقش خراسان جنوبی در دفاع مقدس باید همه اقشار، دستگاهها، نیروهای نظامی و مردم را دربرگیرد و این موضوع در قالب مطالعات مربوط به دانشنامه دفاع مقدس استان دنبال شده است.
قنبری با اشاره به حضور گسترده رزمندگان خراسان جنوبی در جبههها گفت: ۲۶ هزار رزمنده از این استان در دوران دفاع مقدس در جبههها حضور یافتند و در ۳۳ عملیات نقشآفرینی کردند و حاصل این حضور، تقدیم ۲ هزار و ۴۰۰ شهید برای دفاع از کشور و آرمانهای انقلاب اسلامی بود.
وی افزود: بخش مهمی از ظرفیتهای دفاع مقدس خراسان جنوبی همچنان نیازمند پژوهش و معرفی است و شناخت نقش نیروهای نظامی، سپاه، بسیج، ارتش، جهاد سازندگی، کمیته انقلاب اسلامی و سایر اقشار میتواند بخش مهمی از گنجینه دفاع مقدس استان را برای نسل جدید تبیین کند.
پیشینه فرهنگ مقاومت در خراسان جنوبی
مدرس دانشگاههای خراسان جنوبی با اشاره به پیشینه مقاومت مردم منطقه جنوب خراسان در برابر تهدیدها و تجاوزهای مختلف اظهار کرد: فرهنگ مقاومت، ایستادگی، قناعت، صبر و پایداری در میان مردم این منطقه سابقهای طولانی دارد و در جریان انقلاب اسلامی نیز اقشار مختلف مردم با هدایت علما و روحانیون در مبارزه با رژیم پهلوی نقشآفرینی کردند.
وی با اشاره به نقش علما و روحانیون در جریان مبارزات انقلاب اسلامی گفت: در شهرستان بیرجند، شخصیتهایی همچون آیتالله شیخ جواد عارفی، آیتالله آیتی و آیتالله ربانی در این مبارزات نقش داشتند و مردم نیز با حضور در صحنه از نهضت اسلامی حمایت کردند.
قنبری همچنین به نقش مردم قاینات در پیروزی انقلاب اسلامی اشاره کرد و افزود: در این شهرستان نیز اقشار مختلف مردم با محوریت علما و روحانیونی از جمله آیتالله سیدمرتضی اصفهانی و آیتالله علی آیتی در مبارزات انقلابی حضور داشتند.
حضور نیروهای خراسان جنوبی در کردستان و جبهههای دفاع مقدس
وی با اشاره به حضور نیروهای خراسان جنوبی در غائله کردستان اظهار کرد: حدود یک ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نیروهای پاسدار و بسیجی استان برای مقابله با ضدانقلاب به مناطق مختلف کردستان از جمله سقز، پاوه و کامیاران اعزام شدند و این حضور برای سالها ادامه یافت.
قنبری افزود: نیروهای خراسان جنوبی در تأمین امنیت مناطق کردنشین نیز نقش داشتند و شهدایی از این خطه در این عرصه تقدیم انقلاب اسلامی شدند.
وی ادامه داد: حدود یک ماه پس از آغاز جنگ تحمیلی نیز نخستین گروههای بسیجی و پاسدار خراسان جنوبی به جبههها اعزام شدند و روند اعزام نیروهای سپاه و بسیج استان حتی پس از پذیرش قطعنامه نیز برای مدتی ادامه داشت.
مدرس دانشگاههای خراسان جنوبی با اشاره به حضور اقشار مختلف مردم در جبههها گفت: دانشآموزان و فرهنگیان نیز سهم قابل توجهی در اعزام نیرو داشتند و مشارکت گسترده اقشار مختلف، یکی از جلوههای مهم حضور مردم خراسان جنوبی در دوران دفاع مقدس بود.
نقش سپاه و بسیج خراسان جنوبی در عملیاتهای دفاع مقدس
قنبری با اشاره به حضور نیروهای سپاه و بسیج خراسان جنوبی در یگانها و لشکرهای مختلف گفت: نیروهای استان در یگانهایی همچون لشکر ۵ نصر، لشکر ۲۱ امام رضا(ع) و لشکر ویژه شهدا حضور داشتند.
وی افزود: در لشکر ۵ نصر، نیروهای خراسان جنوبی در گردانهای قهار، رسولالله، سیفالله، نصرالله، ولیالله و یدالله و همچنین گردانهای پشتیبانی و خدمات رزمی حضور داشتند.
وی با اشاره به نقش نیروهای استان در لشکر ۲۱ امام رضا(ع) ادامه داد: گردان ابوذر به فرماندهی شهید رجبعلی آهنی، گردان مالکاشتر به فرماندهی شهید محمدحسن فایده، گردان رعد، گردان ناظر به فرماندهی شهید حسین قائنی، گردان یاسین، گردان قائم و یگانهای پشتیبانی رزم از جمله مجموعههایی بودند که نیروهای خراسان جنوبی در آنها حضور داشتند.
قنبری افزود: در لشکر ویژه شهدا نیز گردانهای امام علی(ع)، امام حسین(ع) و الغدیر با حضور نیروهای خراسان جنوبی فعالیت داشتند و نیروهایی از شهرستانهای بیرجند، قاین، فردوس و دیگر مناطق استان در این یگانها حضور داشتند.
وی همچنین به حضور نیروهای استان در توپخانه ۶۰ محرم، تیپ ۸۸ انصارالله و برخی یگانهای عملیاتی و اطلاعاتی اشاره کرد و گفت: رزمندگان خراسان جنوبی در ۳۳ عملیات دوران دفاع مقدس حضور داشتند که از جمله آنها میتوان به عملیاتهای فتحالمبین، بیتالمقدس، والفجر ۸ و کربلای ۴ و ۵ اشاره کرد.
نقش ارتش و مرکز آموزش ۰۴ بیرجند
مدرس دانشگاههای خراسان جنوبی با تأکید بر ضرورت توجه به نقش ارتش در دفاع مقدس اظهار کرد: نقش ارتش خراسان جنوبی نباید صرفاً در مرکز آموزش ۰۴ بیرجند خلاصه شود؛ چراکه نیروهای استان در یگانها و لشکرهای مختلف ارتش نیز حضور داشتند.
وی افزود: مرکز آموزش ۰۴ بیرجند در ماههای نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی در آموزش نیروهای مردمی و تأمین امنیت نقش داشت و با آغاز غائله کردستان نیز نیروهایی از این مرکز به مناطق عملیاتی اعزام شدند.
قنبری ادامه داد: تنها ۹ روز پس از آغاز جنگ تحمیلی، گروهی از افسران و درجهداران مرکز آموزش ۰۴ به صورت داوطلبانه راهی مناطق عملیاتی شدند.
وی با اشاره به فعالیت این مرکز در دوران دفاع مقدس گفت: نیروهای مرکز آموزش ۰۴ در قالب گردانهای ۸۰۹، ۹۷۶، قدس و چندین گروهان در جبههها حضور داشتند و در عملیاتهای مختلف مشارکت کردند.
قنبری همچنین اظهار کرد: مرکز آموزش ۰۴ در طول دوران دفاع مقدس سالانه حدود ۳۰ هزار سرباز را آموزش داد که بخشی از این نیروها پس از آموزش به مناطق عملیاتی اعزام شدند.
حضور نیروهای انتظامی و کمیته انقلاب اسلامی
وی با اشاره به نقش نیروهای انتظامی در دوران دفاع مقدس گفت: اگرچه ساختار نیروی انتظامی به شکل امروزی پس از ادغام کمیته انقلاب اسلامی، شهربانی و ژاندارمری شکل گرفت، اما نیروهای این مجموعهها در دوران دفاع مقدس در کنار سایر نیروها حضور داشتند.
قنبری افزود: ژاندارمری علاوه بر مأموریتهای مربوط به مرزهای شرقی، مبارزه با اشرار و قاچاقچیان مواد مخدر و رسیدگی به امور مهاجران افغانستانی، نیروهایی را نیز به مناطق عملیاتی اعزام کرد.
وی ادامه داد: کمیته انقلاب اسلامی نیز در شهرستانهایی مانند بیرجند، قاین، فردوس و طبس تشکیل شد و علاوه بر تأمین امنیت داخلی، نیروهایی را در قالب یگانهای مختلف به جبههها اعزام کرد.
جهاد سازندگی؛ از خدمترسانی تا «سنگرسازی بیسنگر»
مدرس دانشگاههای خراسان جنوبی با اشاره به نقش جهاد سازندگی در دوران دفاع مقدس گفت: فعالیت جهاد سازندگی در استان در دو بخش خدمات پشت جبهه و حضور مستقیم در مناطق عملیاتی دنبال میشد.
وی افزود: آموزش نیروهای تخصصی، جمعآوری کمکهای مردمی و خدماترسانی به مناطق محروم از جمله فعالیتهای جهاد سازندگی در پشت جبهه بود و جهادگران نیز در مناطق عملیاتی وظایفی مانند احداث سنگر، خاکریز، جاده و تأسیسات مورد نیاز رزمندگان را بر عهده داشتند.
قنبری با اشاره به حضور جهادگران خراسان جنوبی در عملیاتهای مختلف اظهار کرد: نیروهای جهاد سازندگی استان در عملیاتهایی همچون کربلای یک، کربلای چهار، کربلای پنج، والفجر و مرصاد حضور داشتند و در کنار فعالیتهای تخصصی، در شرایط عملیاتی نیز به ایفای نقش پرداختند.
خراسان جنوبی؛ ۲۴۰۰ شهید و هزاران رزمنده و ایثارگر
قنبری با اشاره به آمار ایثارگران استان در دوران دفاع مقدس گفت: خراسان جنوبی ۲ هزار و ۴۰۰ شهید تقدیم انقلاب اسلامی کرده و ۲۶ هزار رزمنده از این استان در قالب نیروهای سپاه، بسیج، ارتش و جهاد به جبهههای جنگ تحمیلی اعزام شدند.
وی افزود: استان خراسان جنوبی همچنین دارای ۵۱ شهید خانوادههای دو شهیدی، پنج هزار و ۲۱۷ جانباز، ۳۵۲ شهید جاویدالاثر و ۲۴۰ آزاده است.
مدرس دانشگاههای خراسان جنوبی با اشاره به ضرورت معرفی شهدای استان گفت: بخشی از ظرفیتهای دفاع مقدس خراسان جنوبی همچنان برای نسل جوان، دانشجویان و حتی بخشی از جامعه ناشناخته است و باید با پژوهش، تولید آثار مکتوب و معرفی دقیق نقش شهدا و رزمندگان، این گنجینه تاریخی به نسل جدید منتقل شود.
وی تأکید کرد: معرفی نقش استان در دفاع مقدس تنها به بیان آمار شهدا و رزمندگان محدود نمیشود، بلکه باید نقش یگانهای نظامی، ارتش، سپاه، بسیج، جهاد سازندگی، کمیته انقلاب اسلامی و سایر اقشار به صورت مستند ثبت و تبیین شود.
قنبری با اشاره به برگزاری کنگره ۲ هزار و ۴۰۰ شهید خراسان جنوبی اظهار کرد: این رویداد میتواند زمینهای برای بازخوانی نقش استان در دفاع مقدس و معرفی شهدای کمترشناختهشده، فرماندهان و رزمندگان شاخص خراسان جنوبی فراهم کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: تدوین دانشنامه دفاع مقدس، معرفی دقیق شهدای استان و ثبت نقش اقشار و دستگاههای مختلف در این دوران، از اقداماتی است که میتواند زمینه انتقال میراث دفاع مقدس به نسلهای آینده را فراهم کند.
شایان ذکر است سلسله نشستهای میز گفتوگوی دانشگاهیان و مردم، از سوی معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، بسیج اساتید و کارکنان، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان و با همکاری سایر دانشگاه های استان، برگزار می گردد.
