کارگاه آموزشی سنخ شناسی رویکردهای روایتگری واقعه عاشورا

کارگاه آموزشی سنخ شناسی رویکردهای روایتگری واقعه عاشورا با همکاری معاونت محترم فرهنگی و اجتماعی و مدیریت برنامه، بودجه و تحول اداری دانشگاه با سخنرانی خانم دکتر علیزاده بیرجندی در مورخ 20 تیرماه 1405 در محل سالن فرهنگ برگزار شد.
واقعه عاشورا به عنوان یکی از پدیده های تمدنی و تأثیرگذار در تاریخ تشیع، دارای انبوهی از ادبیات روایی، مقتل‌نویسی، سفرنامه‌های داخلی و خارجی و گزارش‌های مردمی از ادوار مختلف تاکنون است. در این میان، چهار رویکرد اصلی در روایتگری این واقعه قابل شناسایی است که رویکرد تاریخی، مبتنی بر اصالت گزارش‌ها، مستندسازی و اعتبارسنجی اسناد، به‌عنوان رویکردی مغفول و کمتر مورد توجه قرار گرفته است. رویکرد غالب موجود، رویکردی احساسی، عاطفی و گاه عوام پسندانه است که با تکیه بر عناصر ماورایی و اسطوره‌سازی، از کارکردهای تربیتی و آگاهی‌بخشی تاریخی فاصله گرفته است. این نگرش، به‌ویژه در مجالس و منابر، سبب گسست نسلی و عدم ارتباط مؤثر نسل جوان با پیام حقیقی عاشورا گردیده است. در مقابل، رویکرد تاریخی بر عناصری چون زمان، مکان، کنشگران، پرهیز از افسانه‌پردازی و بهره‌گیری از گزارش‌های معتبر تأکید دارد. در این راستا، از آثار مورخان برجسته‌ای نظیر دکتر محمدابراهیم آیتی به‌عنوان الگویی از نگرش نقادانه و مستندسازی یاد شده است که ضمن نقد رویکردهای عوامپسندانه، بر لزوم ارائه چارچوبی دقیق و متین برای عزاداران تأکید دارد. همچنین، به آسیب‌شناسی کارکردهای تربیتی این مراسم و پرهیز از تلقی نجات‌بخش صرف از گریه و عزاداری بدون توجه به محتوای معرفتی آن اشاره گردیده است. این دوره بر ضرورت بازنگری در شیوه روایتگری و بازگشت به گفتمان مستند، عقلانی و تاریخی در انتقال پیام عاشورا، به ویژه برای مخاطبان دانشگاهی و نسل جوان، تأکید می‌نماید.