نشست علمی دانشگاه و بازسازی پساجنگ با تأکید بر نقش راهبردی دانشگاه در بازسازی پایدار

دکتر رحمانی با تأکید بر اینکه بازسازی نباید به پایان جنگ موکول شود، دوران پساجنگ را نقطه عطفی در حیات اجتماعی جوامع دانست و اظهار کرد جنگ، در کنار ویرانی‌ها و خسارت‌ها، می‌تواند زمینه‌ساز نوآوری و شکل‌گیری مناسبات اجتماعی جدید نیز باشد. وی با اشاره به تجربه کشورهای موفقی همچون آلمان و ژاپن، علم و عقلانیت را دو رکن اساسی بازسازی خردمندانه برشمرد و تصریح کرد بازسازی واقعی صرفاً به احیای زیرساخت‌های فیزیکی محدود نمی‌شود، بلکه باید ابعاد انسانی و اجتماعی را در کانون توجه قرار دهد و فرصتی برای ساخت جامعه‌ای بهتر، عادلانه‌تر و برخوردار از توسعه پایدار فراهم آورد. این پژوهشگر علوم اجتماعی، انسان و بازماندگان جنگ را از محورهای مغفول در برنامه‌های بازسازی دانست و بر ضرورت توجه به آسیب‌های روانی، اجتماعی و فرهنگی، حمایت از خانواده‌های آسیب‌دیده و احیای سرمایه انسانی تأکید کرد. وی دانشگاه را نهادی مرجع برای هدایت علمی و عقلانی بازسازی معرفی کرد و چهار مأموریت اساسی برای آن برشمرد: تداوم آموزش و پژوهش، ارزیابی علمی خسارت‌ها و پشتیبانی از سیاست‌گذاری، حفظ و احیای سرمایه انسانی و تخصصی، و تقویت اعتماد و همبستگی اجتماعی. رحمانی همچنین استقلال علمی دانشگاه‌ها، شکل‌گیری ساختارهای مأموریت‌گرا و گسترش تعاملات علمی بین‌المللی را از الزامات ایفای این نقش دانست. وی مشارکت دانشگاهیان و نهادهای مدنی را از شروط موفقیت برنامه‌های بازسازی عنوان کرد و واگذاری تمام مراحل این فرایند به دولت، بدون مشارکت مردم، را زمینه‌ساز انحراف برنامه‌ها دانست. به گفته وی، شفافیت، پاسخ‌گویی و بهره‌گیری از دانش تخصصی از الزامات بازسازی موفق است و دانشگاهیان می‌توانند با ارتقای آگاهی عمومی و تقویت مطالبه‌گری آگاهانه، نقش مؤثری در این مسیر ایفا کنند. وی همچنین کانون‌های فرهنگی و انجمن‌های علمی دانشجویی را از ظرفیت‌های مهم برای تقویت مشارکت مدنی، همبستگی اجتماعی و تاب‌آوری روانی دانشگاهیان برشمرد.

در بخش دیگری از نشست، دکتر محمدحسین سالاری‌فر، معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بیرجند، با اشاره به تأثیر شرایط جنگی بر دانشجویان و اعضای هیئت علمی، بر ضرورت ارتقای تاب‌آوری فردی و سازمانی تأکید کرد و در گفت‌وگو با دکتر رحمانی، موضوع اولویت‌بندی برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی در شرایط پساجنگ را مورد بررسی قرار داد. دکتر رحمانی نیز تقویت فعالیت‌های جمعی و مشارکتی دانشجویان را از مؤثرترین راهکارهای ارتقای تاب‌آوری روانی و اجتماعی دانست. دکتر سالاری‌فر در ادامه از فعالیت ۵۲ انجمن علمی و ۲۴ کانون فرهنگی و هنری در دانشگاه بیرجند خبر داد و ابراز امیدواری کرد با تقویت این مجموعه‌ها، زمینه پویایی و گسترش فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی در دانشگاه بیش از پیش فراهم شود.

در پایان این نشست، بر ضرورت بازتعریف مأموریت دانشگاه در شرایط پساجنگ، استفاده هدفمند از ظرفیت‌های علمی و تخصصی دانشگاهیان و تقویت فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی به‌عنوان زمینه‌ساز بازسازی پایدار و ارتقای تاب‌آوری جامعه تأکید شد.