دکتر غلامحسین شکوهی (۱۳۰۵–۱۳۹۵ شمسی)، استاد پیشکسوت علوم تربیتی و نخستین وزیر آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران، در ۴ تیر ۱۳۰۵ در شهر خوسف از توابع بیرجند به دنیا آمد. او به دلیل سابقه شصت‌ساله در تعلیم و تربیت و نقش مؤثر در بنیان‌گذاری نظام آموزشی کشور، به‌عنوان «پدر علم تعلیم و تربیت ایران» و «چهره ماندگار» شناخته می‌شود.

 تحصیــلات و سوابــق آموزشــی 
تحصیلات ابتدایی را در مدرسه تاریخی شوکتیه بیرجند گذراند و پس از اتمام دوره دانشسرای مقدماتی، به حرفه معلمی روی آورد. پس از اخذ دیپلم، وارد دانشسرای عالی تهران شد و در سال ۱۳۳۵ لیسانس آموزش و پرورش ابتدایی گرفت.
در دوران تحصیل در دانشسرای عالی تهران، با یکی از همکلاسی‌های خود ازدواج کرد. پس از اخذ لیسانس و به‌عنوان شاگرد اول، با بورس دولتی به همراه همسرش به سوئیس اعزام شد. این سفر فرصت مغتنمی برای درک محضر استادان بزرگی چون ژان پیاژه (روان‌شناس مشهور سوئیسی) و دوتران فراهم کرد. وی در سال ۱۳۴۱ موفق به اخذ دکترای تعلیم و تربیت از دانشگاه ژنو گردید.
پس از بازگشت به ایران، ضمن خدمت در وزارت آموزش و پرورش، به تدریس در دانشسرای عالی تهران (دانشگاه تربیت معلم سابق) پرداخت و نسل‌های بسیاری از معلمان و مربیان ایران زیر نظر او پرورش یافتند.

 دوران وزارت و فعالیت‌هــای اجرایــی 
دکتر شکوهی در دولت موقت مهندس مهدی بازرگان، به عنوان اولین وزیر آموزش و پرورش نظام جمهوری اسلامی ایران منصوب شد و در دوران پرالتهاب پس از انقلاب، مسئولیت سنگین سامان‌دهی و هدایت دستگاه عظیم آموزشی کشور را بر عهده گرفت.

 بازگشـت به زادگــاه و تــدریس 
وی در سال ۱۳۷۲ به دلیل مشکلات ریوی و آلودگی هوای تهران، به زادگاه خود بیرجند بازگشت و با درجه استادی در دانشگاه بیرجند به فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی ادامه داد. او پس از ۵۷ سال تدریس، در سال ۱۳۷۹ با رتبه ۲۶ استادی بازنشسته شد، اما تدریس را رها نکرد و در دانشگاه‌های بیرجند و تربیت مدرس تهران به تربیت دانشجویان و پژوهشگران پرداخت.
متأسفانه در سال ۱۳۸۰ و پس از فوت همسرش، دچار افسردگی شدید شد و از فعالیت‌های علمی کناره‌گیری کرد.

 آثــار و تألیفـــات
دکتر شکوهی نویسنده‌ای پرکار و مترجمی توانا بود. برخی از آثار شاخص او عبارتند از:
- مبانی و اصول آموزش و پرورش (با ۴۵ بار تجدید چاپ)
- تعلیم و تربیت و مراحل آن (با ۲۰ بار تجدید چاپ)
- روش آموختن حساب و هندسه
- ترجمه «تعلیم و تربیت» اثر امانوئل کانتو
- ترجمه «مربیان بزرگ» اثر ژان شانو
- وی علاوه بر این، بیش از ۶۰ مقاله علمی در نشریات داخلی و دو مقاله در مجلات معتبر خارجی منتشر کرد.

 بزرگداشــت 
- تجلیل به‌عنوان چهره ماندگار رشته تعلیم و تربیت از سوی صدا و سیما (۱۳۸۵)
- برگزاری مراسم بزرگداشت در دانشگاه تهران (۱۳۸۵) و دانشگاه بیرجند (۱۳۸۶)

 درگــذشت 
دکتر غلامحسین شکوهی سرانجام در روز پنج‌شنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۵ (۱۷ اردیبهشت به روایت برخی منابع) در سن ۹۰ سالگی درگذشت. پیکر او با حضور جمع کثیری از دانشجویان، استادان و مسئولان از دانشگاه تهران تشییع و در زادگاهش خوسف به خاک سپرده شد. علی‌اصغر فانی، وزیر آموزش و پرورش وقت، در پیامی درگذشت او را تسلیت گفت.

 میـــراث 
دکتر شکوهی به‌عنوان معلمی وارسته، پژوهشگری دقیق و مدیری دلسوز، میراثی ارزشمند از علم و عمل تربیتی برای ایران به جای گذاشت. نام او در تاریخ آموزش و پرورش ایران جاودانه است.