اردک روئن (Garganey)

نام علمی‌: Spatula querquedula
شاخه (Phylum): Chordata – طنابداران  
رده (Class): Aves – پرندگان  
راسته (Order): Anseriformes – غازسانان
خانواده (Family): Anatidae – اردکیان
 

اردک روئن یکی از اردک‌های کوچک مهاجر از خانواده اردکیان است که به‌واسطه الگوی خاص پرهای ناحیه سر و پهلوها به‌راحتی از سایر گونه‌های مشابه قابل تشخیص است. این پرنده زیبا، رنگ‌آمیزی شاخصی دارد و به‌ویژه در نرها، نوار سفید‌رنگ چشم تا پس‌سر، مهم‌ترین ویژگی شناسایی آن محسوب می‌شود. این گونه در مناطق معتدل اوراسیا زادآوری کرده و در زمستان به نواحی گرم‌تر از جمله جنوب آسیا و آفریقا مهاجرت می‌کند. این اردک سطح‌چر است و با فروبردن منقار و گردن در آب، موجودات ریز، دانه‌ها و گیاهان آبزی را از سطح و بستر کم‌عمق آب فیلتر می‌کند.

 زیسـت‌گاه و پراکندگـی 
اردک روئن در سراسر اروپا و آسیا زادآوری دارد و در فصل زمستان به مناطق گرم‌تر مهاجرت می‌کند. این پرنده در آب‌های شیرین کم‌عمق مانند تالاب‌ها، مرداب‌ها، برکه‌ها، شالیزارها و حاشیه رودخانه‌ها زندگی می‌کند. در ایران، این گونه از جمله مهاجران زمستان‌گذران رایج در تالاب‌ها و مرداب‌های کشور است و در مناطق شمالی، مرکزی و جنوبی در پهنه‌های آبی کم‌عمق مشاهده می‌شود.  
از زیستگاه‌های مهم حضور اردک روئن در ایران می‌توان به تالاب انزلی، تالاب میقان اراک، دریاچه ارومیه، تالاب هامون و برکه‌های جنوب شرق کشور اشاره کرد.

 ویژگـی‌های ظاهــری 
اردک روئن پرنده‌ای کوچک و ظریف است که طول بدن آن حدود ۳۴ تا ۳۸ سانتی‌متر، فاصله بین دو سر بال‌هایش ۵۵ تا ۶۷ سانتی‌متر و وزن آن معمولاً بین ۱۸۰ تا ۴۰۰ گرم است. نر این گونه در فصل تولیدمثل ظاهری بسیار مشخص و زیبا دارد؛ سر آن به رنگ بلوطی است و نوار سفید بارزی از بالای چشم تا پس‌سر امتداد می‌یابد. گردن و زیرتنه سفید یا کرم روشن، بدن خاکستری با خطوط موجی ظریف، دمگاه سیاه و کناره‌ها سفید است. منقار و پاها نیز معمولاً خاکستری تیره دیده می‌شوند. در مقابل، ماده رنگ‌آمیزی ساده‌تر و استتاری‌تری دارد و به رنگ قهوه‌ای‌ـ‌خاکستری با نقش‌ونگار خال‌دار دیده می‌شود. نوار تیره چشم، منقار خاکستری مایل به نارنجی و الگوی کلی کم‌رنگ‌تر، به او کمک می‌کند تا در میان پوشش گیاهی اطراف آب بهتر پنهان شود.

 زادآوری 
فصل زادآوری اردک روئن معمولاً در بهار و اوایل تابستان است. این پرنده لانه خود را بر روی زمین و اغلب در میان پوشش گیاهی انبوه و نزدیک به منابع آبی می‌سازد تا از استتار و امنیت بیشتری برخوردار باشد. ماده معمولاً بین ۶ تا ۱۲ تخم می‌گذارد. دوره جوجه‌کشی حدود ۲۱ تا ۲۵ روز به طول می‌انجامد و در این مدت، تنها پرنده ماده مسئول خوابیدن روی تخم‌ها و مراقبت از آن‌هاست. جوجه‌ها پس از خروج از تخم، توانایی شنا کردن دارند و در مدت کوتاهی همراه با مادر به جست‌وجوی غذا در آب‌های کم‌عمق می‌پردازند.