چوب پا (Common Sandpiper)

نام علمی‌: Actitis hypoleucos
شاخه (Phylum): Chordata – طنابداران  
رده (Class): Aves – پرندگان  
راسته (Order): Cgaradriiformes – سلیم‌سانان
خانواده (Family): Recurvirostridae – آبچلیکان
 

چوب‌پا یکی از رایج‌ترین گونه‌های کنار آبچر در نیمکره شمالی است که به‌خاطر رفتار مشخص و پراکندگی گسترده‌اش، شناخته شده است. این پرنده معمولاً به‌صورت انفرادی یا در گروه‌های کوچک دیده می‌شود. غذای اصلی آن را بی‌مهرگان آبزی، حشرات، لاروها، کرم‌های خاکی و سخت‌پوستان کوچک تشکیل می‌دهند که با جست‌وجو در سواحل گِلی و آب‌های کم‌عمق و استفاده از منقار باریک خود، آن‌ها را شکار می‌کند. حرکت مداوم دم به بالا و پایین، علاوه بر نمایشی بودن، ممکن است برای تحریک طعمه‌ها و خارج کردن آن‌ها از مخفیگاه نیز مؤثر باشد.

 زیسـت‌گاه و پراکندگـی 
چوب‌پا پرنده‌ای است که در نزدیکی آب‌های شیرین و لب‌شور یافت می‌شود. زیستگاه اصلی آن سواحل رودخانه‌ها، حاشیه دریاچه‌ها، برکه‌ها، مرداب‌ها، خورها و نواحی ساحلی دریایی با پوشش سنگ‌ریزه‌ای یا گِلی است. این پرنده در فصل زادآوری در مناطق وسیعی از اروپا و آسیا (از جمله بخش‌هایی از ایران) زادآوری می‌کند و در فصل مهاجرت، زمستان را در سواحل آفریقا، آمریکای جنوبی، خاورمیانه و جنوب آسیا می‌گذراند. در ایران، چوب‌پا در اکثر تالاب‌ها، سواحل رودخانه‌ها و نواحی ساحلی دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان به‌طور گسترده‌ای مشاهده می‌شود و به‌ویژه در فصل مهاجرت بسیار فراوان است.

 ویژگـی‌های ظاهــری 
چوب‌پا پرنده‌ای کوچک و ظریف از خانواده آبچلیکان است که به‌طور مشخص با حرکات مداوم و ضربات سریع سر و دم شناخته می‌شود. طول بدن آن حدوداً ۱۹ تا ۲۱ سانتی‌متر و فاصله بین دو انتهای بال‌های گشوده آن ۳۵ تا ۴۰ سانتی‌متر است. رنگ عمومی پر و بال آن در فصل زادآوری (تابستان) قهوه‌ای زیتونی تا خاکستری مایل به قهوه‌ای در پشت و سر است که با زیرتنه سفید یا سفید مایل به کرم، به‌ویژه در ناحیه سینه و شکم، تضاد دارد. یک نوار سفید باریک بالای چشم آن را احاطه کرده است. در فصل زمستان (غیر زادآور)، رنگ پشت پرنده روشن‌تر و خاکستری‌تر می‌شود. منقار آن باریک، صاف و به رنگ تیره است و پاها معمولاً صورتی یا مایل به زرد دیده می‌شوند. وجه تمایز اصلی این پرنده، دم‌روشن آن است که هنگام پرواز یا راه رفتن، به‌طور مداوم بالا و پایین می‌رود.

 زادآوری 
فصل زادآوری چوب‌پا معمولاً از اواخر بهار آغاز می‌شود. این پرنده لانه‌اش را در شکاف سنگ‌ها، زیر ریشه‌های درختان یا در میان پوشش گیاهی نزدیک به آب می‌سازد. آشیانه معمولاً با مواد گیاهی پوشیده شده و شامل ۴ تخم با خال‌های قهوه‌ای یا سیاه بر روی زمینه کرم‌رنگ است. دوره جوجه‌آوری حدوداً ۲۱ تا ۲۴ روز طول می‌کشد و هر دو والد در این فرایند مشارکت دارند. جوجه‌ها پس از خروج از تخم، بسیار فعال هستند و قادرند به‌سرعت از لانه خارج شده و به دنبال غذا بدوند، هرچند تا مدتی توسط والدین تغذیه می‌شوند.